Trước khi triển khai tính năng mới vào hệ thống chính thức, bất kỳ dự án crypto nào cũng cần một môi trường thử nghiệm, đó chính là Testnet. Vậy Testnet là gì và nó có vai trò như thế nào trong quá trình phát triển các dự án blockchain? Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn về Testnet, cách thức hoạt động của nó và tại sao lại quan trọng đối với các nhà phát triển, thì hãy cùng coin568net tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây. Đọc ngay để không bỏ lỡ thông tin quan trọng nhé.
Testnet là gì?
Testnet (mạng thử nghiệm) là một không gian hoàn hảo để các nhà phát triển dự án tiến hành thử nghiệm những tính năng, khả năng bảo mật của nền tảng cũng như phát triển các ứng dụng phi tập trung, sau khi đạt được tiêu chuẩn sẽ phát hành Mainnet (mạng chính thức). Cũng có nhiều người cho rằng đây là phiên bản beta, giai đoạn khởi đầu để xây dựng và thúc đẩy dự án phát triển.
Mục tiêu chính của Testnet là hỗ trợ đội ngũ phát triển, nhà điều hành thực hiện những tính năng mới, thay đổi hay chỉnh sửa để đạt được hiệu quả tốt nhất. Đội dev sẽ lợi dụng việc khai thác trên chuỗi khối tại phiên bản mạng thử nghiệm. Hiện tại có hai dạng Testnet chính là trước và sau phát hành Mainnet.
Các đặc điểm nổi bật của Testnet là gì?
Sau khi đã nắm rõ khái niệm Testnet là gì, hãy cùng khám phá các đặc điểm nổi bật giúp Testnet trở thành môi trường lý tưởng để thử nghiệm và phát triển blockchain nhé.
- Mạng thử nghiệm có tốc độ giải quyết nhanh chóng, giao dịch được thực hiện ngay.
- Thực hiện các hợp đồng cần có các ether thử nghiệm không mất phí từ “faucet” (mặc dù không mang giá trị nhưng lại hỗ trợ khách hàng trải nghiệm hoàn toàn tính năng mới trên mạng thử nghiệm).
- Testnet mô phỏng và sở hữu những vai trò từ Mainnet, nếu bạn đang chú ý đến sản phẩm nào đó có thể tham khảo tại đây để có nhiều nhiều trải nghiệm, đặc biệt là hoàn toàn miễn phí.
- Mạng thử nghiệm hỗ trợ các nhà phát triển có thể trao đổi, lập trình hay tích hợp những smart contract mà không phải chi trả phí gas. Đặc biệt, Testnet còn giúp nhà sáng lập phát triển dự án với không gian an toàn.
- Kiểm tra mức độ phù hợp của Dapps: Để có thể tích hợp thành công cần vượt qua nhiều vòng kiểm tra bước đầu, trong đó bao gồm các yếu tố như bảo mật, tích hợp, liên kết với nhiều thiết bị khách hàng,…
- Đồng bộ hóa và lưu trữ ít dữ liệu hơn, điều này còn dựa vào từng mạng lưới thử nghiệm).
Đối với tiền điện tử, sẽ có nhiều dạng Test Network thường gặp như trải nghiệm Testnet và tìm kiếm các lỗi bảo mật, thường những dự án sẽ cung cấp các phần thưởng (bug bounty) cho khách hàng khi tìm được các lỗi trên nền tảng.
Phần lớn các dự án Testnet đều thiết lập cơ chế phần thưởng cho những khách hàng đầu tiên, những phần thưởng sẽ đa dạng như token, wrapped token, NFT, điểm tích lũy,… Sẽ có vài dự án đưa ra kế hoạch phần thưởng ngay sau đó tùy vào thời điểm. Dù là vậy, không phải toàn bộ mạng thử nghiệm đều có phần thưởng, có nhiều dự án sẽ không áp dụng cơ chế này để hạn chế chi phí. Điều mà nhà đầu đầu tư cần làm là kiểm tra và lựa chọn ra một dự án tốt để đầu tư.
Cơ chế hoạt động của mạng thử nghiệm là gì?
Nếu thêm sản phẩm hay công cụ mới vào một chuỗi khối đang được hoạt động sẽ tiềm ẩn rất nhiều rủi ro và mang lại những hậu quả khó đoán. Hãy tưởng tượng về một Blockchain cập nhật một bản lỗi, điều này dẫn đến hàng triệu khách hàng bị ảnh hưởng ngay lập tức.
Ngoài ra, người dùng sẽ không còn niềm tin tích cực vào công nghệ cũng như là đội ngũ phát triển, họ còn có thể nghi ngờ về khả năng phát triển của dự án. Trong trường hợp các lỗ hổng xuất hiện, các hacker sẽ lợi dụng điều này để xâm nhập và chiếm đoạt tài sản của khách hàng.
Chính vì thế, các nhà phát triển sẽ bắt đầu Testnet nhằm thử nghiệm qua mà không gây những tác động đến hoạt động và hiệu quả của Mainnet.
Để kiểm tra xem phiên bản thử nghiệm có hoạt động trơn tru trên mạng chính thức hay không, đầu tiên sẽ được chạy thử trên Testnet. Sau đó, các nhóm phát triển sẽ phân tích và giám sát những lỗi phần mềm, những ảnh hưởng trên mạng thử nghiệm. Đồng thời, họ còn khuyến khích khách hàng dùng qua Testnet và nhận về phần thưởng khi phát hiện lỗi.
Sau khi phát hiện và điều chỉnh lỗi, các nhà phát triển khi đã đảm bảo mọi thứ đều an toàn và mang lại hiệu quả sẽ được cập nhật lên Mainnet.
Mức độ quan trọng của Testnet như thế nào?
Phía trên đã giúp bạn hiểu rõ cơ chế hoạt động của mạng thử nghiệm là gì, giờ là lúc khám phá tầm quan trọng của Testnet trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả cho các dự án blockchain.
Với các nhà phát triển
Mạng thử nghiệm giúp các nhà phát triển cảm thấy an tâm và chắc chắn hơn khi tiến hành chỉnh sửa, khởi chạy chức năng trước khi áp dụng trên Mainnet. Nhờ vào cách này, Testnet sẽ được vận hành tương tự như bản beta công khai, hỗ trợ không gian an toàn cho nhà phát triển dự án. Bên cạnh đó, mạng thử nghiệm thường có hệ thống ví riêng nhằm kiểm tra các cuộc giao dịch và các faucet giúp phân bổ token Testnet đến những người mới. Hỗ trợ dùng các tiện ích trên mạng thử nghiệm giống với sử dụng token trên mạng chính thức.
Những nhà phát triển chú ý đến một chuỗi khối nào đó sẽ tận dụng tất cả khả năng của Testnet để thử nghiệm những ý tưởng, sáng tạo.
Chẳng hạn: Trên Ethereum Testnet, nhà phát triển muốn kiểm tra các smart contract và phát triển ứng dụng phi tập trung của họ trước khi đưa lên mạng chính thức. Điều này giúp cho nhà phát triển hưởng lợi nhiều hơn khi hiểu được giao thức của chuỗi khối trước khi tạo dựng nên ứng dụng.
Với các thợ đào
Đối với các miner cũng sẽ nhận được rất nhiều lợi ích khi dùng Testnet, miner có thể test các phương pháp và cơ chế những cách đào khác nhau trên chuỗi khối trước khi áp dụng chiến lược làm tốn Mainnet. Với những node trên mạng thử nghiệm sẽ có được nhiều ưu đãi thử nghiệm tính năng mới. Đặc biệt là các thợ đào hoạt động trên Blockchain mới chưa được đưa lên Mainnet, vì mạng thử nghiệm sẽ hỗ trợ miner trang bị trước khi bắt đầu.
Với khách hàng
Testnet còn là một không gian tốt dành cho những khách hàng mong muốn thử nghiệm. Testnet sẽ hỗ trợ một công cụ bản sao có giá trị giúp người dùng có thể tìm hiểu cách vận hành và các dùng sản phẩm, dịch vụ trước khi tham gia Mainnet. Không những thế, Testnet còn hỗ trợ nhận thưởng khi khách hàng có các đóng góp tích cực cho giao thức trong quá trình sử dụng Testnet.
Phân biệt testnet và mainnet
Testnet và mainnet là hai môi trường blockchain hoàn toàn riêng biệt với mục đích sử dụng khác nhau. Cụ thể chúng ta có bảng so sánh như sau:
| Tiêu chí | Testnet | Mainnet |
| Chức năng | Môi trường thử nghiệm, kiểm tra tính năng và bảo mật | Blockchain chính thức với các giao dịch thực tế |
| Token | Token không có giá trị thực tế, chỉ dùng thử nghiệm | Token có giá trị thực tế, có thể giao dịch trên thị trường |
| Phí giao dịch | Không có phí hoặc phí rất thấp | Cần trả phí giao dịch bằng token có giá trị thực tế |
| Khối Genesis | Khối genesis có cấu trúc đặc biệt, khác với mainnet | Khối genesis thông thường trong blockchain chính |
| Khai thác | Dễ dàng hơn, ít thợ đào tham gia | Khó khăn hơn, cạnh tranh cao giữa các thợ đào |
Top 5 cách giúp bạn lựa chọn dự án tốt để thực hiện Testnet
Sau khi nắm được các thông tin liên quan đến mạng thử nghiệm là gì, cơ chế hoạt động hay mức độ ảnh hưởng, thì nội dung cuối cùng mà chúng tôi muốn mang đến cho bạn là 5 tips lựa chọn dự án có Testnet chất lượng, cụ thể:
Kiểm tra đường link của dự án
Ở thời điểm hiện tại có rất nhiều dự án lừa đảo, giả mạo với mục đích xâm nhập máy tính của nạn nhân và lấy đi những thông tin cá nhân quan trọng. Để có thể hạn chế những trường hợp ấy bạn cần check thật kĩ đường liên kết trước khi tiến hành Testnet.
Việc đánh giá xem đường link có an toàn không là một điều cực kỳ cần thiết, vì khi nhận thấy những đường liên kết xấu bạn sẽ loại bỏ được dự án lừa đảo.
Dưới đây là một số cách để bạn kiểm tra chất lượng đường link dự án:
- Luôn check địa chỉ URL.
- Với những dự án an toàn sẽ luôn có thông tin trên các nền tảng như CoinGecko, Coinmarketcap,…
- Phải thật cẩn thận và đề phòng những đường liên kết có các ký tự đặc biệt như chữ hoa “M” chứ không phải chữ “m” hay “0” thay vì là “o”,…
- Thông thường trên Google và những trang mạng điện tử sẽ có bot thống kê các từ khóa mà bạn tìm kiếm, sau đó trang mạng sẽ tự động đưa ra hay quảng cáo khi lướt web. Nên thận trọng trước những quảng cáo có đường link đưa đến trang lừa đảo.
- Tuyệt đối không nên nhấp vào những đường link quảng cáo bởi một tài khoản lạ trên Telegram, Twitter, Facebook. Có thể những tin tặc đang lợi dụng tên của người có sức ảnh hưởng để truyền bá các thông tin lừa đảo. Thường những nick ấy sẽ chủ động tương tác và nhắn tin đến nạn nhân về dự án có Testnet với mức thưởng cao.
- Nên dùng đến các công cụ kiểm tra đường link an toàn: Google Safe Browsing, Online Link Scan, ScanURL.
Nên chọn lọc từ các điều kiện tham gia Testnet
Thông thường, các dự án Test Network sẽ liên kết với mạng lưới hỗ trợ và khách hàng cần “Faucet Testnet” để bắt đầu tham gia. Trong trường hợp các dự án đòi hỏi khách hàng phải đặt cọc hay chuyển khoản tiền thì chắc chắn đó là dự án lừa đảo.
Chú ý: Dự án mạng thử nghiệm sẽ không yêu cầu khách hàng nộp tiền khi tham gia, chính vì thế hãy lưu ý điều này nhé.
Faucet Testnet chính là “cánh cửa” để khách hàng có thể nhận token test mà không mất phí. Với các chuỗi khối cung cấp dạng token khác nhau như Ethereum (ETH test), BNB Chain (BNB test), Solana (SOL test),… Bạn có thể tham khảo các trang Faucet Testnet chất lượng sau:
- Ethereum: Rinkeby Faucet: https://rinkebyfacet.com
- Binance Faucet: https://testnet.binance.org/faucet-smart
Những token test sẽ không thể chuyển đổi thành tiền giống như các token trên mạng chính thức, những token này phát hành và dùng cho Testnet. Cũng có nhiều chiêu thức lừa đảo quay quanh đồng test, khi họ đảm bảo token test sẽ được quy đổi thành tiền dưới dạng token thật. Tuy nhiên trên thực tế không bất kỳ thông tin nào cam kết token testnet sẽ được chuyển đổi thành Mainnet.
Đề phòng những dự án Testnet có nhiều quảng cáo
Bên cạnh đó, bạn cũng nên cẩn thận với các dự án mà bất kỳ ai cũng biết, dễ tham gia, quảng bá mạnh mẽ. Khi đối mặt với những dự án như vậy bạn hãy thử nghĩ vì sao dự án chất lượng lại quảng bá đại trà trên các hội nhóm, diễn đàn?
Mục đích chính của họ là thu hút lượng người tham gia để nhận về doanh thu. Hãy thường xuyên theo dõi và cập nhật thông tin từ những kênh chính thức, người phát triển để không tham gia phải dự án lừa đảo nhé.
Đánh giá sơ khảo dự án Testnet bằng các Channel
Những dự án chất lượng sẽ bắt đầu từ sự hình thành, kêu gọi vốn và được nhiều quỹ, trader hay bên thứ 3 để mắt đến. Bạn cũng nên thường xuyên sử dụng nền tảng X, Telegram, Discord để nắm bắt nhanh chóng hơn các thông tin về thị trường.
Vì sao lại đánh giá một dự án mới thông qua Channel?
Trong trường hợp bạn tham gia một dự án đang tiến hành mạng thử nghiệm, trước khi bắt đầu bạn cần đánh giá mức độ uy tín của dự án bằng các bước sau:
- Bước 1: Nên tìm kênh thông tin chính thức của dự án Test Network đó trên CoinGecko, Coinmarketcap.
- Bước 2: Theo dõi các tương tác liên quan đến dự án, các post, tài khoản Twitter được gắn thẻ. Nên quan tâm đến các dự án được theo dõi bởi những nhân vật uy tín, sau đó lựa chọn các dự án thông qua nhóm, tổ chức quỹ, khách hàng uy tín, các KOL có tiếng trên thị trường tiền điện tử.
- Bước 3: Check số lượng thành viên tham gia dự án trên diễn đàn như Telegram, Discord,… Nên lựa chọn những diễn đàn sở hữu lượng lớn người tham gia, có nhiều hoạt động tốt. Tuy nhiên, số lượng cũng không thể phản ánh hoàn toàn chất lượng của dự án, điều cần lưu ý ở đây là sự tích cực của cộng đồng dành cho dự án đó.
Nên sắp xếp các dự án Testnet dựa trên CateGory
Trong trường hợp bạn là người khai thác airdrop thì nên xây dựng cho bản thân một worksheet. Đối với mỗi dự án sẽ có những yêu cầu và điều kiện khác nhau, để tránh lộn xộn các thông tin bạn nên thiết lập worksheet để đạt hiệu quả tốt hơn nhé.
Nên ghi lại những thông tin đã nghiên cứu trên sheet, khi đã tìm kiếm và có được thông tin, bạn nên ghi chú lại ở cột phù hợp. Chẳng hạn như: dự án mạng thử nghiệm chưa phát hành Mainnet, có token hoặc chưa, khái quát về dự án,…
Dưới đây là một số mục cần tạo trong bảng sheet thống kê mà bạn có thể tham khảo:
- Hệ sinh thái/nền tảng.
- Tên dự án.
- Đã cho ra mắt token hay chưa.
- Đường liên kết trang web cũng như các note quan trọng.
- Tô màu các dự án đã hay đang thực hiện để tiện quan sát.
Những điều quan trọng cần biết khi tham gia Testnet
Testnet là nơi các dự án kiểm tra tính ổn định và bảo mật trước khi ra mắt chính thức, trong khi token trên testnet chỉ mang tính thử nghiệm và hoàn toàn không có giá trị thực tế. Nếu bạn chuyển token từ mainnet vào testnet, số token đó sẽ bị mất và không thể khôi phục. Để tham gia testnet một cách an toàn, bạn nên chú ý:
- Tránh gửi token từ mainnet đến bất kỳ blockchain testnet nào, vì điều này sẽ dẫn đến mất mát không thể thu hồi.
- Không bao giờ chia sẻ khóa riêng (private key) hoặc cụm từ khôi phục (passphrase) của ví cá nhân cho người khác, bảo mật thông tin này là ưu tiên hàng đầu.
- Lưu trữ khóa riêng và cụm từ khôi phục trên giấy hoặc trong ví lạnh (cold wallet), giúp bảo vệ tài sản của bạn khỏi các cuộc tấn công mạng.
- Không lưu thông tin bảo mật của ví trên máy tính, để tránh bị đánh cắp khi nhấp vào các liên kết độc hại hoặc bị nhiễm virus.
- Không cố gắng trao đổi hoặc giao dịch các token testnet, bởi chúng không có giá trị tiền tệ và chỉ dùng để kiểm thử tính năng của dự án.
Kết luận
Testnet là gì đã được Coin568net cung cấp chi tiết ở nội dung trên, qua đây bạn cũng thấy được mạng thử nghiệm là nơi để các nhà phát triển, khách hàng có thể test các tính năng hay chiến lược mà không lo bị ảnh hưởng gì đến Mainnet. Tuy nhiên, các bạn cũng cần đề phòng đối với các dự án Testnet scam để bản thân không bị “tiền mất tật mang” nhé.
Tôi là Phùng Cảnh Lang, với hơn 5 năm kinh nghiệm trong thị trường Crypto, tôi hy vọng những bài viết của mình thật sự hữu ích với bạn. Là một người từng trải, tôi rất mong khi ai đó gia nhập vào thị trường Crypto hãy nên trang bị đầy đủ kiến thức, vì đây là đầu tư không phải một canh bạc may rủi.