Ransomware là một loại phần mềm độc hại được Bộ Tư pháp Hoa Kỳ xem như mối đe dọa an ninh mạng toàn cầu, có khả năng mã hóa dữ liệu và đòi tiền chuộc từ nạn nhân. Vậy Ransomware là gì? Tại sao loại mã độc này lại nguy hiểm đến vậy? Làm thế nào để bảo vệ hệ thống của bạn khỏi các cuộc tấn công Ransomware? Cùng khám phá tất cả trong bài viết này để hiểu rõ và trang bị cho mình những biện pháp phòng chống hiệu quả nhất.
Tổng quan về mã độc Ransomware
Ransomware là gì? Ransomware hay còn gọi là mã độc tống tiền, đây là một loại virus hoặc phần mềm gây hại (Malware) được những tin tặc dùng để hạn chế quyền truy cập và sử dụng các dữ liệu của thiết bị nạn nhân, đặc biệt là với hệ điều hành Window.
Để có thể lấy lại quyền quản lý dữ liệu, yêu cầu người dùng phải trả một số tiền mà hacker đưa ra, thường thì nạn nhân sẽ trả tiền điện tử như BTC hay các coin khác có tính phức tạp, không thể theo dõi. Trong trường hợp bạn không thực hiện đúng yêu cầu của kẻ xấu, bạn sẽ không thể nhận lại quyền kiểm soát và thông tin sẽ bị lấy đi.
Nguồn gốc của Ransomware là từ đâu?
Không khác gì với các mã độc độc hại khác, Ransomware sẽ được tin tặc cấy vào phần mềm, đường link, các file hay tệp một cách tinh vi và khó phát hiện. Mã độc tống tiền sẽ được cài đặt vào thiết bị người dùng thông qua các hoạt động sau:
- Click vào những quảng cáo.
- Click vào file đính kèm trong tin nhắn email.
- Truy cập tệp trong phần mềm đã crack.
- Mở vào website giả mạo.
- Tiến hành tải về và cài đặt các phần mềm lạ, nguồn gốc không cụ thể.
- Thiết bị sẽ tự động cài đặt bằng USD hay lỗ hổng trên hệ thống mạng.
Cách thức tấn công của mã độc tống tiền (Ransomware)
Sau khi nắm được mã độc Ransomware là gì thì chắc bạn cũng tò mò về quy trình xâm nhập của mã độc này đúng không? Tất cả sẽ được giải đáp ngay dưới đây.
Như đã tìm hiểu ở trên, Ransomware có thể sẽ cài đặt vào thiết bị nạn nhân thông qua email, phần mềm, đường link, trang web xấu,… Cụ thể quá trình tấn công mã độc tống tiền như sau:
Bước 1: Lây nhiễm
Khi bạn truy cập vào một chương trình hoặc trang web bị nhiễm mã độc, nó sẽ tự xâm nhập và hoạt động trên thiết bị Internet của nạn nhân mà nó đã bị xâm lấn.
Bước 2: Tạo khóa mã hóa
Ransomware sẽ kết nối với C&C (Command and Control Server) được hacker điều khiển, mã độc tống tiền sẽ sản sinh ra các khóa cryptographic (mật mã học) được dùng trên hệ thống cục bộ của nạn nhân.
*Command and Control Server là máy chủ hay hệ thống có vai trò định hướng, dẫn dắt và giám sát hoạt động của Malware hay tấn công mạng.
Bước 3: Mã hóa
Lúc này, các mã độc Ransomware sẽ bắt đầu mã hóa toàn bộ dữ liệu mà chúng nhận thấy trên máy tính hay thiết bị trên hệ thống mạng cục bộ.
Bước 4: Tống tiền
Qua bước mã hóa, Ransomware cung cấp một cửa sổ toàn diện màn hình gồm:
- Thông tin thiết bị của nạn nhân sẽ bị chặn.
- Số tiền cần thiết (tin tặc sẽ đưa ra mức tiền BTC mà bạn cần trả) để có thể kiểm soát lại hệ thống của mình.
- Đồng hồ đếm ngược khoảng thời gian còn lại, sau khoảng thời gian ấy dữ liệu của bạn có thể bị hư hỏng hay rò rỉ ra bên ngoài.
Bước 5: Mở khóa
Nếu nhà đầu tư chịu thanh toán số tiền mà bọn hacker yêu cầu, họ sẽ gửi khóa để bạn giải mã dữ liệu. Có những kẻ xấu sẽ lươn lẹo, họ ôm trọn số tiền chuộc của nạn nhân và bỏ trốn mà không giải mã dữ liệu theo đúng cam kết.
Các cuộc tấn công Ransomware nổi bật trên thị trường
Dưới đây là những cuộc tấn công Ransomware nổi bật đã gây rúng động thị trường, khiến các nhà đầu tư và nền tảng giao dịch phải cảnh giác cao độ.
WannaCry Ransomware (năm 2017)
WannaCry (hay còn có các tên gọi khác là WannaCrypto 2.0, WCry. WannaCry) là một phần mềm mã độc tống tiền được phát triển dựa trên công cụ EternalBlue thực hiện bởi nhóm tin tặc Shadow vào ngày 14 tháng 4 năm 2017.
Như thông tin được đăng tải vào ngày 12 tháng 5 năm 2017 bởi Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (National Security Agency – NSA), cuộc tấn công toàn diện trên máy tính hệ điều Windows trên toàn thế giới đã được cài đặt bởi những tin tặc nắm giữ WannaCry. Kẻ xấu sẽ lợi dùng và dùng chính công cụ của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ để phát tán và lan truyền mã độc.
Cụ thể, đến 45.000 cuộc tấn công trên 99 quốc gia. Trong đó, Nga là khu vực bị thiệt hại nặng nhất, sau đó là Ukraina, Ấn Độ và Đài Loan. Không những thế, Việt Nam cũng bị tác động bởi WannaCry khi sử dụng Window Crack và những phần mềm lậu, không nguồn gốc rõ ràng.
Để có thể lấy lại dữ liệu, nạn nhân sẽ trả một khoản Bitcoin có mức giá lên đến 300 USD cho người thực hiện. Nếu sau 72 giờ mà nạn nhân chưa thành toán, mức tiền chuộc sẽ nhân hai và sau đó 168 giờ, toàn bộ dữ liệu của bạn sẽ không còn tồn tại. Lúc ấy, Viện Nghiên cứu hậu quả mạng tại Hoa Kỳ (Cyber Consequences Unit) đã dự tính thiệt hại sau cuộc tấn công này lên đến hàng trăm triệu USD (không cao hơn 1 tỷ USD).
Cuối cùng, cuộc tấn công này đã không thể hoạt động vì các bản vá lỗi khẩn cấp bởi Microsoft cho ra mắt. Những chuyên gia an ninh Hoa Kỳ cho rằng Bắc Triều Tiên phải chịu toàn bộ trách nhiệm sau cuộc tấn công mạng này, tuy nhiên vẫn không thể đưa ra bất kỳ bằng chứng cụ thể nào.
GrandCrab Ransomware (năm 2018)
GrandCrab là một phần mềm Ransomware hoạt động lần đầu vào ngày 26 tháng 1 năm 2018, nạn nhân của vụ tấn công này là những khách hàng và doanh nghiệp có máy tính chạy Microsoft Windows.
Thậm chí, mã độc này được phát triển tương tự như một dịch vụ Ransomware (Ransomware-as-a-service), mọi người đều có thể truy cập vào trang điều khiển và dùng chúng để tốn tiền những nạn nhân.
Bởi tính độc cáo và liên lục cập nhật bản mới nên GrandCrad đã được nhiều người sử dụng ở năm 2018.
GrandCard được cài cấm vào các email giả mạo và quảng cáo độc hại. Khoảng tiền yêu cầu sở hữu lại quyền kiểm soát từ 600 đến 600.000 USD và trả tiền chuộc thông qua token DASH.
Bad Rabbit (năm 2017)
Một trong những vụ tấn công Ransomware nổi bật là Bad Rabbit, cuộc tấn công diễn ra vào năm 2017 và quy mô lớn mạnh chỉ xếp sau WannaCry và NotPetya. Mã độc này được xâm nhập thông qua yêu cầu cập nhật của Adobe Flash giả mạo.
Mã độc tống tiền này lừa nạn nhân truy cập vào website đã bị tấn công để tiến hành tải về file cài đặt Adobe Flash, sau đó sẽ xâm chiếm tất cả dữ liệu của nạn nhân trên PC. Hầu hết các nạn nhân đều ở Nga, điều này là do nạn nhân cài đặt thủ công tệp .exe. Hacker yêu cầu số tiền chuộc là 0.05 Bitcoin.
Biện pháp bảo vệ hệ thống trước Ransomware là gì?
Ransomware là một mối đe dọa nguy hiểm, đặc biệt với các doanh nghiệp và tổ chức có hệ thống máy tính lớn. Để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ dữ liệu, việc nắm vững các phương pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng. Theo đó:
Sử dụng phần mềm bảo mật đáng tin cậy
Cài đặt phần mềm bảo mật từ các nhà cung cấp uy tín và luôn đảm bảo rằng phần mềm được cập nhật thường xuyên để đối phó với các mối đe dọa mới nhất. Chẳng hạn, Malwarebytes Premium trên Windows giúp phát hiện và chặn các tệp độc hại, trang web giả mạo và ransomware trước khi chúng kịp lây nhiễm vào hệ thống.
Duy trì sao lưu dữ liệu định kỳ
Thực hiện sao lưu thường xuyên toàn bộ dữ liệu quan trọng lên các thiết bị lưu trữ ngoại tuyến hoặc dịch vụ lưu trữ đám mây an toàn. Bằng cách này, ngay cả khi ransomware xâm nhập, bạn có thể khôi phục lại dữ liệu mà không cần phải trả tiền chuộc. Đơn giản chỉ cần xóa dữ liệu bị mã hóa và khôi phục lại từ bản sao lưu.
Cẩn trọng với liên kết và tệp đính kèm
Hạn chế mở các liên kết từ email lạ, quảng cáo đáng ngờ hoặc các trang web không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, không tải xuống các tệp đính kèm từ email không xác thực vì đây là phương thức phổ biến để ransomware lây lan.
Sử dụng mật khẩu mạnh và độc nhất
Đảm bảo mật khẩu cho các tài khoản và thiết bị phải đủ phức tạp, bao gồm chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Tránh sử dụng cùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản để ngăn ngừa việc xâm nhập chéo nếu một mật khẩu bị lộ.
Kích hoạt tường lửa bảo mật cao
Thiết lập và cấu hình tường lửa mạnh để ngăn chặn các kết nối không mong muốn từ bên ngoài. Một tường lửa được thiết lập đúng cách sẽ giúp hạn chế các truy cập trái phép và bảo vệ hệ thống trước các mối đe dọa từ internet.
Sử dụng hệ thống phát hiện xâm nhập (IDS)
Triển khai các công cụ phát hiện xâm nhập như Intrusion Detection System (IDS) để giám sát lưu lượng mạng và phát hiện kịp thời các hành vi đáng ngờ. Một ví dụ là Albert Network Monitoring, hệ thống giám sát mạng tiên tiến do Center for Internet Security (CIS) phát triển.
Áp dụng mô hình Zero Trust để tăng cường bảo mật
Triển khai kiến trúc Zero Trust trong doanh nghiệp, đảm bảo rằng mọi người dùng, dù nội bộ hay bên ngoài, đều phải được xác thực và phân quyền trước khi truy cập vào hệ thống. Các công cụ bảo vệ danh tính như Active Directory và Entra ID giúp kiểm soát truy cập chặt chẽ hơn, giảm thiểu nguy cơ bị tấn công từ bên ngoài.
Xem thêm:
Keylogger là gì? Hướng dẫn cách phòng tránh bị đánh cắp dữ liệu
Cách tấn công spyware hoạt động và cách phòng tránh hiệu quả
Phải làm gì khi bị tấn công Ransomware?
Nếu không may hệ thống máy tính của bạn bị ransomware xâm nhập, hãy bình tĩnh và thực hiện các bước xử lý dưới đây để hạn chế thiệt hại:
- Cách ly thiết bị và ngắt kết nối mạng: Ngay khi phát hiện dấu hiệu ransomware, hãy nhanh chóng cô lập thiết bị bị nhiễm bằng cách rút kết nối mạng (wifi hoặc cáp mạng) và tắt các hệ thống liên quan. Việc này giúp ngăn chặn mã độc lây lan sang các thiết bị khác trong cùng mạng lưới.
- Xác định và loại bỏ ransomware: Tiến hành kiểm tra thiết bị để xác định các tệp hoặc phần mềm bị nhiễm ransomware. Đối với mỗi loại ransomware, sẽ có phương pháp loại bỏ riêng. Sử dụng phần mềm diệt virus đáng tin cậy hoặc công cụ chuyên biệt để xử lý.
- Khôi phục dữ liệu từ bản sao lưu an toàn: Thay vì cố gắng giải mã các tệp bị nhiễm, phương án an toàn nhất là xóa sạch toàn bộ dữ liệu đã bị mã hóa và khôi phục lại từ bản sao lưu trước đó. Đây là lý do sao lưu dữ liệu thường xuyên là cực kỳ quan trọng trong bảo vệ hệ thống.
- Đánh giá và tăng cường bảo mật hệ thống: Sau khi xử lý ransomware, hãy phân tích để xác định nguyên nhân dẫn đến việc hệ thống bị nhiễm. Đánh giá lại các biện pháp bảo mật hiện tại, kiểm tra các lỗ hổng bảo mật, cập nhật phần mềm bảo mật và đảm bảo rằng tất cả các thiết bị đều được bảo vệ an toàn.
Kết luận
Ransomware là gì cũng được coin568net cung cấp ở bài viết trên, qua đây bạn cũng sẽ nắm được cách thức xâm nhập của mã độc này. Ngoài ra, bạn còn biết cách phòng tránh cũng như hạn chế bản thân bị tấn công mã độc tống tiền. Hy vọng với nội dung trên sẽ mang lại cho bạn những thông tin cần thiết.
Tôi là Phùng Cảnh Lang, với hơn 5 năm kinh nghiệm trong thị trường Crypto, tôi hy vọng những bài viết của mình thật sự hữu ích với bạn. Là một người từng trải, tôi rất mong khi ai đó gia nhập vào thị trường Crypto hãy nên trang bị đầy đủ kiến thức, vì đây là đầu tư không phải một canh bạc may rủi.