Oracle là gì? Sự ra đời của Oracle đã giải quyết được vấn đề phân chia dữ liệu, đồng thời tạo nên sự kết nối cho blockchain vào thế giới thực.. Nhờ vào Oracle mà blockchain càng trở nên hữu ích hơn trong thế giới thực nói chung và crypto nói riêng. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích vô cùng hấp dẫn thì Oracle cũng có những rủi ro mà người dùng cần phải chú ý. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ cho trader thông tin xoay quanh Oracles là gì nên đừng bỏ lỡ nhé!
Oracle là gì?
Oracle là gì trong crypto? Oracle là hệ thống cung cấp dữ liệu từ thế giới thực cho blockchain, giúp các hợp đồng thông minh hoạt động chính xác. Đây là cầu nối quan trọng giữa blockchain và dữ liệu bên ngoài, hỗ trợ các ứng dụng DeFi, NFT và nhiều lĩnh vực khác
Một ví dụ minh hoạ cho trader dễ hiểu nhé. Giả sử Hùng và Tùng cùng đặt cược xem đội bóng nào sẽ chiến thắng trong trận giữa Việt Nam và Oman. Hùng có niềm tin đội tuyển chiến thắng sẽ là Việt Nam nhưng Tùng lại đặt niềm tin vào đổi tuyển Oman. Cả hai cùng đồng ý về những điều khoản với những điều khoản đặt cược, sau đó tiền sẽ được khoá vào hợp đồng thông minh. Sau khi trận đấu kết thúc thì hợp đồng sẽ thực hiện thanh toán tiền cược cho người dự đoán chính xác kết quả.
Oracle sẽ đem đến cho hợp đồng thông minh những thông tin quan trọng, ở tình huống này là kết quả khi kết thúc trận đấu. Sau khi kết thúc trận đấu. Oracle sẽ thực hiện truy vấn ngẫu nhiên một API có độ tin cậy cao nhằm xác nhận đội tuyển đã thắng cuộc, sau đó sẽ chuyển thông tin trên cho hợp đồng thông minh, dựa vào kết quả như thế nào mà tiền sẽ được chuyển cho Hùng hoặc Tùng.
Vì sao lại cần sử dụng Oracle?
Những blockchain cùng một smart contract sẽ không truy cập vào được dữ liệu ở ngoài blockchain. Nhưng một vài điều kiện ở hợp đồng lại yêu cầu cần thông tin từ thế giới ở bên ngoài mới có thể thực thi được những thỏa thuận đó.
Trường hợp trên cần đến những Oracle, do chúng đem lại sự liên kết dữ liệu với bên ngoài chuỗi (off-chain) cũng dữ liệu ở trên chuỗi (on-chain). Những Oracle giữ vai trò thiết yếu ở hệ sinh thái blockchain do chúng sẽ mở rộng khu vực hoạt động của những hợp đồng thông minh. Khi không có những Oracle thì khả năng ứng dụng của những hợp đồng thông minh sẽ bị giới hạn vì nó chỉ có thể truy cập dữ liệu thuộc mạng lưới. Giống như ví dụ đã đề cập ở trên, khi không có Oracle thực hiện gửi dữ liệu kết quả của trận đấu, vụ cược trên sẽ không có điểm kết thúc vì dữ liệu kết quả không được gửi đến cho hợp đồng.
Cần lưu ý rằng những Oracle chính bản thân nó không phải là nguồn của dữ liệu, nó chỉ có chức năng truy vấn, chứng thực và xác minh những nguồn dữ liệu ở bên ngoài, kế tiếp thông tin đó sẽ được chuyển đi. Dữ liệu được Oracle truyên đi sẽ ở nhiều dạng khác nhau: thông tin về giá cả, nhiệt độ sử dụng cảm biến để đo hay hoàn thành việc thanh toán…
Có nhiều loại Oracle trên thị trường nhưng phương thức vận hành của một Oracle ở blockchain sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào mục đích thiết kế ra nó.
Phân loại những Oracle ở Blockchain
Những loại Oracle Blockchain hiện nay trên thị trường có thể phân loại phụ thuộc vào những tính chất mà nó có:
- Nguồn gốc dữ liệu xuất phát từ phần mềm hay cứng?
- Thông tin sẽ nhận về hay gửi đi?
- Tính chất của dữ liệu là phi tập trung hay tập trung?
Lưu ý rằng một Oracle sẽ dựa vào nhiều phân loại. Chẳng hạn, một Oracle sẽ thu thập thông tin ở trang web của công ty thì sẽ là Oracle phần mềm theo hướng phi tập trung và nhận thông tin.
Oracle phần mềm
Những Oracle phần mềm sẽ được tương tác với những nguồn thông tin online và gửi nó đến những blockchain. Nguồn dữ liệu có thể từ những cơ sở dữ liệu online, những máy chủ, trang web.
Việc những Oracle phần mềm có sự liên kết internet ngoài việc được phép cung cấp dữ liệu cho những hợp đồng không minh thì nó còn gửi dữ liệu trên dựa theo thời gian thực. Điều trên làm cho Oracle trở nên phổ biến nhất ở Blockchain hiện tại.
Những Oracle phần mềm sẽ đem đến những thông tin như sau: giá trị tài sản ở dạng mã hoá, tỷ giá hối đoái hay các thông tin như thời gian thực của lịch trình bay.
Oracle phần cứng
Một vài hợp đồng thông minh đòi hỏi phải có sự tương tác cùng thế giới thực. Những Oracle phần cứng được tạo nên nhằm thu thập những thông tin ở thế giới thực cũng như cung cấp dữ liệu cho những hợp đồng thông minh. Các thông tin trên có thể được gửi từ những máy quét mã vạch, cảm biến điện tử hay những thiết bị khác dùng để đọc thông tin.
Một Oracle phần cứng tiêu chuẩn sẽ chuyển đổi các sự kiện ở thế giới vật lý thành những giá trị được mã hóa thì những hợp đồng thông minh mới có thể hiểu được.
Oracle phần cứng Được nhận định là một cảm biến đủ khả năng xác nhận xem liệu một chiếc xe tải chở hàng đã đến nơi được chỉ định hay chưa. Nếu xe đến nơi, thông tin này sẽ được gửi cho hợp đồng thông minh, sau đó hợp đồng thông minh sẽ ra những quyết định dựa vào nguồn dữ liệu đó. Những Oracle trên được ứng dụng vào lĩnh vực logistics rất hiệu quả.
Những oracle tiếp nhận thông tin và những oracle truyền thông tin
Những Oracle tiếp nhận thông tin sẽ chịu trách nhiệm gửi những thông tin từ những nguồn ở bên ngoài đến những hợp đồng thông minh, còn những oracle truyền thông tin sẽ gửi dữ liệu từ những hợp đồng thông minh tới bên ngoài.
Chẳng hạn, một oracle tiếp nhận dữ liệu sẽ đem đến cho hợp đồng thông minh dữ liệu về nhiệt độ được cảm biến đo. Một oracle truyền thông tin sẽ có thể được sử dụng kết hợp với khoá thông minh. Nếu tiền đã gửi đúng địa chỉ, thông tin trên sẽ được hợp đồng thông minh gửi đến oracles truyền thông tin cho hệ thống với mục đích mở khóa thông minh.
Những Oracle phi tập trung và tập trung
Oracle tập trung là các Oracle chịu sự quản lý từ duy nhất một tổ chức và cũng giữ vai trò là người duy nhất cung cấp thông tin đến hợp đồng thông minh. Nguồn thông tin chỉ do một nguồn duy nhất cung cấp có thể là một việc vô cùng rủi ro vì hợp đồng có vận hành một cách hiệu quả hay không đều do tổ chức đang quản lý Oracle quyết định. Bên cạnh đó, khi kẻ xấu có sự xâm nhập độc hại vào hệ thống sẽ ảnh hưởng trực tiếp lên hợp đồng thông minh. Và single point of failure (điểm thất bại duy nhất) chính là vấn đề của những Oracle tập trung, điều trên làm giới hạn khả năng bảo vệ của nó trước những lỗ hổng và những cuộc tấn công.
Những Oracle phi tập trung sẽ hướng tới những mục tiêu gần giống như Public Blockchain. Nó hỗ trợ thúc đẩy gia tăng mức độ tin cậy của dữ liệu được truyền đi chi những hợp đồng thông minh mà không phải dựa vào duy nhất một nguồn sự thật. Hợp đồng thông minh sẽ được truy vấn số lượng Oracle tuỳ ý để xác nhận tính hợp lệ cũng như mức độ chính xác của thông tin, chính vì vậy mà những Oracle phi tập trung còn được gọi là những Oracle đồng thuận. Lưu ý rằng tương tự như những mạng lưới blockchain không cần đến sự tin cậy, những Oracle phi tập trung sẽ không hoàn toàn loại trừ vai trò của niềm tin nhưng nó sẽ được phân bổ cho những thành viên thuộc mạng lưới.
Tính ứng dụng của Oracles là gì?
Những nhà phát triển của hợp đồng thông minh áp dụng Oracles với mục đích xây dựng những ứng dụng theo hướng phi tập trung được nâng cao hơn, thích hợp cho việc sử dụng mở rộng ngày càng lớn của blockchain. Tuy có tiềm năng vô hạn nhưng bên dưới là những trường hợp được ứng dụng nhiều nhất ở hiện tại.
DeFi
Đa phần hệ sinh thái DeFi đòi hỏi về khả năng truy cập nguồn dữ liệu tài chính liên quan đến tài sản cũng như thị trường. Chẳng hạn như thị trường tiền tệ theo hướng phi tập trung áp dụng giá của Oracle nhằm xác định về khả năng mà người dùng có thể vay cũng như kiểm tra vị thế hiện tại của người dùng có nằm dưới mức thế chấp hay có khả năng bị thanh lý hay không.
Giống như vậy, những nền tảng tổng hợp tài sản áp dụng giá trị mà Oracle đem đến để có thể cố định mức giá trị của tiễn mã hoá cùng một tài sản ở thế giới thực. Những AMM áp dụng giá từ Oracle nhằm hỗ trợ tập trung mức thanh khoản giữ ở mức giá của thị trường hiện tại, qua đó cải thiện được hiệu quả của việc sử dụng vốn.
NFT và Gaming
Oracle cũng cấp phép cho những use case theo hướng phi tài chính của smart contract như những NFT linh hoạt có đủ khả năng để thay đổi hình thức, thời gian phân phối hay giá trị được phân bổ dựa vào những sự kiện từ bên ngoài như thời tiết hay thời gian trong ngày.
Bên cạnh đó, Oracle còn được ứng dụng nhằm tạo nên sự ngẫu nhiên trong việc xác minh mà những dự án có thể dùng để chứng thực những đặc trưng ngẫu nhiên của NFT hay để chọn người chiến thắng một cách ngẫu nhiên ở những đợt airdrop các NFT hiếm. Những ứng dụng về Game cũng sử dụng tính ngẫu nhiên trên để xây dựng trải nghiệm trò chơi kích thích và hấp dẫn hơn vì không thể dự đoán được những phần thưởng được nhận ngẫu nhiên hay chọn đồng đội/đối thủ ngẫu nhiên ở những giải đấu.
Bảo hiểm
Những hợp đồng thông minh sẽ có bảo hiểm được dùng dữ liệu có đầu vào từ Oracle nhằm chứng thực sự xuất hiện của những sự kiện có thể được bảo hiểm ở quá trình xử lý theo yêu cầu, kích hoạt quyền truy cập đến những cảm biến vật lý, hình ảnh vệ tinh, API hay những dữ liệu về pháp lý. Oracle ở đầu ra cũng có thể đem đến cho những hợp đồng thông minh gói bảo hiểm cho việc thực hiện thanh toán cho những yêu cầu thông qua việc áp dụng những blockchain không giống nhau hay mạng thanh toán theo kiểu truyền thống.
Doanh nghiệp
Những Oracle giúp đỡ cho cross-chain để cung cấp cho những doanh nghiệp một hệ thống blockchain trung gian có an toàn cao, họ được phép kết nối đến hệ thống backend thông qua mọi mạng lưới thuộc blockchain. Điều trên sẽ hỗ trợ những hệ thống của doanh nghiệp có khả năng đọc hoặc ghi vào tất cả mạng lưới blockchain cũng như tiến hành những logic có độ phức tạp cao liên quan đến phương thức triển khai tài sản cùng dữ liệu ở những chuỗi cà những đối tác đang dùng chung một mạng Oracle.
Kết quả là những tổ chức có thể tham gia vào những blockchain đang có nhu cầu cao một cách nhanh chóng và triển khai việc hỗ trợ cấp tốc cho những dịch vụ của hợp đồng thông minh mà trader đang muốn mà không cần phải tốn kém thời gian cùng tài nguyên để nghiên cứu và phát triển tích hợp cho từng blockchain riêng lẻ.
Blockchain Oracle đem lại lợi ích gì?
Cho dù Oracle được dùng như thế nào thì nó đều đem lại cho người dùng rất nhiều đặc quyền rất nổi bật. Dưới đây là một vài lý do làm cho những oracle blockchain ngày càng phổ biến hơn.
Thêm vào blockchain những chức năng bổ sung
Lợi ích rõ ràng nhất mà Oracle đem lại chính là sợi dây kết nối giữa blockchain cùng thế giới thực. Oracle đem lại cho những blockchain dữ liệu cần thiết được lấy từ bên ngoài nhằm triển khai những nhiệm vụ khó khăn hơn. Thay vì, thông thường một blockchain sẽ có sự giới hạn phạm vi ở một mạng lưới của nó thì Oracle chính là cánh cửa cho nó có thể được tương tác với nguồn dữ liệu ở bên ngoài. Vì vậy, trader có thể áp dụng blockchain vào những hoạt động mỗi ngày như cá cược, mua, bán và đầu tư.
Toàn bộ những chức năng được bổ sung ở trên chính là lý do thu hút nhiều người áp dụng oracle. Nó hỗ trợ sử dụng blockchain dễ dàng hơn với mọi thứ, từ việc tiết kiệm để được nghỉ hưu cho đến việc tạo DApp cùng NFT. Nếu bạn có thể áp dụng blockchain vào những nhiệm vụ mỗi ngày, nó sẽ trở thành những công cụ linh hoạt và mạnh mẽ.
Vô số ứng dụng được cung cấp thông số linh hoạt
Do những oracle có đa dạng phong cách nên nó rất linh hoạt. Trader có thể xây dựng Oracle với mục tiêu triển khai mọi nhiệm vụ mà bạn muốn thực hiện. Dựa trên nhu cầu của trader mà một oracle có thể sẽ lặp đi lặp lại một hoạt động hay chỉ tiến hành một lần. Oracle có thể thực hiện việc báo cáo thụ động hay thực thi những hành động ở blockchain cho trader.
Sự linh hoạt trên giải thích lý do tại sao những Oracle lại càng phổ biến ở hiện tại. Trader có thể dùng nó ở nhiều trường hợp khác nhau và không quá khó khăn để có thể điều chỉnh nó phù hợp với nhu cầu của bản thân. Khác với nhiều công cụ blockchain thông thường, kể cả oracle chi tiết và cụ thể nhất thì nó vẫn rất dễ để thiết lập.
Không tốn kém thời gian và sự nỗ lực
Thay vì đặt xung quanh cùng triển khai những nhiệm vụ khác nhau đúng thời điểm thì trader có thể giao cho Oracle xử lý tất cả cho mình. Nếu một Oracle được xây dựng nó có thể thực thi những hợp đồng thông minh nhằm phản ứng với sự kích hoạt từ bên ngoài.
Xét về cơ bản thì điều trên làm cho những Oracle tạo thành dạng công cụ tự động hóa khá lỏng. Tuy rất khó để có thể kiểm soát những tình huống phức tạp nhưng nó có thể triển khai những giao dịch không phức tạp mà trader không cần phải liên tục giám sát. Trader có thể xây dựng Oracle nhằm làm các hoạt động như mua token nếu crypto giản đến một ngưỡng giá nhất định hay yêu cầu blockchain xây dựng NFT mới để mọi người sử dụng ở một trò chơi.
Blockchain Oracle có rủi ro gì?
Tuy Oracle Blockchain được nhận định là một giải pháp vô cùng tuyệt vời đối với “vấn đề Oracle”, tuy nhiên nó vẫn có những hạn chế nhất định. Một vài nhược điểm sau đây mà trader nên lưu ý nếu muốn áp dụng oracle blockchain.
Dữ liệu thiếu chính xác sẽ tạo nên lỗi lớn
Những oracle sẽ chỉ đáng để tin cậy như cách nó tiêu thụ dữ liệu. Khi Oracle tiếp nhận thông tin bởi những sai lầm vô ý hay hành vi ác ý thì kết quả cuối cùng nhận được sẽ rất bất lợi.
Nên xem xét một oracle bán và mua những sản phẩm thuộc phái sinh của nông nghiệp dựa vào nhiệt độ. Sẽ có điều gì xảy ra khi Oracle đang dùng một trang web một cách ngẫu nhiên, có thiết kế kém và nó bị tấn công với mục tiêu tạo nên những dữ liệu sai? Điều này là điểm dễ gây sai sót làm cho người sở hữu oracle sẽ phải tổn thất số tiền lớn. Nhằm duy trì được tính an toàn thì một lời khuyên được đưa ra là nên dùng những dữ liệu an toàn, có độ tin cậy cao và stop loss ở trường hợp khi có tình huống bất ngờ diễn ra.
Giới thiệu cho người chơi trung gian
Oracle là quy trình từ bên trung gian yêu cầu trader phải làm việc cùng nhà cung cấp, tiếp đó sẽ liên kết họ với blockchain. Hành động bổ sung những thành viên trung gian trên có thể tạo nên vấn đề với cơ chế tập trung hóa. Tất cả mục tiêu mà phi tập trung hóa hướng tới là đưa quyền lực trực tiếp đến tay của người dùng, nhưng đa phần những oracle đều do những thực thể đơn lẻ kiểm soát. chính vì vậy mà nó đem đến nhiều quyền tham gia quản lý cho những bên xuất hiện vấn đề tiềm ẩn.
Ví dụ: Nếu Chainlink được mua lại, có khả năng rất cao trader sẽ phải chịu sự quản lý tài chính bởi một tổ chức “quan liêu” có tiếng tăm. Nhưng cũng có trường hợp khác là oracle không mức độ tin cậy cao sẽ hành động ác ý nếu chúng xâm nhập vào tài khoản crypto hay những tài sản khác mà bạn có. Trader có thể hạn chế những rủi ro trên bằng cách chọn những oracle có độ tin cậy cao đồng thời tương tác với những nhà chuyên cung cấp những oracle theo hướng phi tập trung dựa vào chính nền tảng của blockchain. Nhưng việc bổ sung thêm bên khác tham gia kết nối của trader với blockchain sẽ luôn kèm theo những rủi ro.
Các tiêu chí để đánh giá giải pháp về Oracles là gì?
Vậy làm thế nào để đánh giá và lựa chọn Oracle phù hợp với nhu cầu? Hãy cùng tìm hiểu các tiêu chí quan trọng để đưa ra quyết định chính xác nhé.
- Tính chính xác: Oracle blockchain phải được đảm bảo về tính toàn vẹn và tính xác thực đối với dữ liệu. Tính xác thực là nguồn dữ liệu được lấy là đúng, còn tính toàn vẹn là dữ liệu giữ được nguyên vẹn (không có sự điều chỉnh hay thay đổi) khi nó được truyền đi.
- Tính liên tục: Đây là tiêu chí đòi hỏi dữ liệu phải luôn ở trạng thái sẵn sàng và liệu tục cập nhật với thời gian thực nhằm đáp ứng nhu cầu của trader mà sẽ không bị gián đoạn
- Tính khuyến khích dựa vào chất lượng của dữ liệu: Oracle nên có cơ chế để thúc đẩy những nhà cung cấp nguồn dữ liệu off-chain truyền thông tin chính xác đến hợp đồng thông minh. Đây là tiêu chí về việc khen thưởng và phạt những nhà cung cấp thông tin dựa vào chất lượng thông tin được họ cung cấp.
Xem thêm: Zero-Knowledge Proof là gì? Công nghệ bảo mật đột phá trong blockchain
Top 5 dự án Oracle nổi bật trong năm 2025
Với sự phát triển mạnh mẽ của blockchain, các dự án Oracle ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối thế giới ngoài chuỗi với các hợp đồng thông minh. Hãy cùng khám phá Top 5 dự án Oracle tiềm năng để hiểu rõ hơn về xu hướng công nghệ này và cách chúng có thể thay đổi tương lai của crypto nhé.
LINK
Chainlink là một hệ thống Oracle phi tập trung ra đời vào năm 2017 dưới sự dẫn dắt của Sergey Nazarov và Steve Ellis. Nền tảng này đóng vai trò như một cầu nối trung gian giữa smart contract và các nguồn dữ liệu bên ngoài, giúp hợp đồng thông minh có thể truy cập an toàn vào dữ liệu Off-chain.
PYTH
Pyth Network là một giao thức Oracle được thiết kế để đưa dữ liệu tài chính có độ chính xác cao (HiFi) vào không gian DeFi. Mục tiêu của nền tảng này là cung cấp dữ liệu giá cho mọi loại tài sản trên blockchain, đồng thời trao quyền kiểm soát dữ liệu cho chủ sở hữu cũng như người dùng.
JASMY
JasmyCoin là một dự án tích hợp công nghệ blockchain với IoT được ra mắt vào tháng 5/2016. Dự án hướng đến việc xây dựng một hạ tầng dữ liệu an toàn, giúp người dùng kiểm soát và bảo vệ thông tin cá nhân.
JasmyCoin được đánh giá là một dự án tiềm năng nhờ các yếu tố sau:
- Đội ngũ sáng lập có kinh nghiệm sâu rộng trong lĩnh vực IoT, với nhiều thành viên từng giữ vai trò quan trọng tại các tập đoàn công nghệ lớn của Nhật Bản.
- Đã có sản phẩm thực tế phục vụ người dùng.
- Hệ sinh thái phát triển xoay quanh IoT và điện tử những lĩnh vực thế mạnh của Nhật Bản.
- Được hậu thuẫn bởi nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu.
UMA
Universal Market Access (UMA) là một giao thức trên Ethereum, cho phép phát hành và giao dịch các tài sản tổng hợp mà không cần bên trung gian.
Tài sản tổng hợp đóng vai trò quan trọng trong cả tài chính truyền thống lẫn DeFi, giúp đưa các loại tài sản ngoài đời thực lên blockchain. Điều này không chỉ mở rộng danh mục tài sản có thể giao dịch mà còn tăng tính thanh khoản, thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái DeFi. Với những lợi thế này, UMA được kỳ vọng sẽ có tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ trong tương lai.
Band Protocol
Band Protocol là một nền tảng Oracle phi tập trung, giúp thu hẹp khoảng cách giữa thế giới thực và các ứng dụng blockchain. Giao thức này cho phép các nhà phát triển, doanh nghiệp, thương hiệu hoặc người nổi tiếng tạo ra các public token tùy chỉnh, mở rộng khả năng tương tác giữa blockchain và dữ liệu thực tế.
Tương lai của Oracle sẽ như thế nào?
Tương lai của Oracle đang mở ra với nhiều cải tiến đột phá, giúp nâng cao khả năng kết nối và bảo mật dữ liệu trong không gian blockchain. Cross-chain Oracles sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ dữ liệu đa chuỗi, giúp các blockchain khác nhau có thể trao đổi thông tin một cách liền mạch.
Bên cạnh đó, AI Oracle kết hợp trí tuệ nhân tạo để xử lý và phân tích dữ liệu phức tạp, cung cấp những dự đoán chính xác hơn cho các ứng dụng DeFi và tài chính phi tập trung. Ngoài ra, Privacy-preserving Oracles sẽ giúp bảo vệ quyền riêng tư bằng cách mã hóa và truyền dữ liệu an toàn, đảm bảo thông tin quan trọng không bị lộ khi tương tác với blockchain.
Kết luận
Vậy Oracle là gì? Tóm lại, Oracle đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối blockchain với thế giới thực, giúp dữ liệu ngoài chuỗi có thể được sử dụng trong các hợp đồng thông minh. Nhờ đó, người dùng có thể đưa thông tin từ bên ngoài vào blockchain một cách an toàn và tự động hóa các giao dịch dựa trên dữ liệu này. Dù bạn đang phát triển một DApp mới hay chỉ đơn giản là tìm kiếm cơ hội đầu tư, thì việc hiểu và tận dụng oracle sẽ mang lại nhiều lợi thế trong hệ sinh thái blockchain.
Tôi là Phùng Cảnh Lang, với hơn 5 năm kinh nghiệm trong thị trường Crypto, tôi hy vọng những bài viết của mình thật sự hữu ích với bạn. Là một người từng trải, tôi rất mong khi ai đó gia nhập vào thị trường Crypto hãy nên trang bị đầy đủ kiến thức, vì đây là đầu tư không phải một canh bạc may rủi.