NFT lending là gì? Đây là một dạng khoản vay cho phép sử dụng NFT để làm tài sản thế chấp. Sự ra đời của NFT lending đã đưa lĩnh vực tài chính phi tập trung đến với nghệ thuật mang tính kỹ thuật số. Bên cạnh đó, tuy tính năng mà NFT lending đem đến cho trader rất nhiều lợi ích, nhưng cũng sẽ có những rủi ro kèm theo mà trader cũng cần phải tìm hiểu. Để tìm hiểu sâu hơn về khoản vay NFT thì đừng bỏ qua nội dung bài viết này nhé!
NFT Lending là gì?
Khoản vay NFT hay NFT Lendinglà một loại hình trong tài chính dùng vào thị trường NFT, người dùng được phép sử dụng NFT để làm tài sản thế chấp cũng như những loại token như USDT, ETH,… Qua một khoảng thời gian cụ thể, người vay sẽ phải trả token đã vay cùng lãi để nhận lại NFT.
Quy trình cho vay và vay gần giống với những mô hình borrowing/lending ở thị trường DeFi, thậm chí là nó cũng không khác gì so với hình thức vay sử dụng nhà cửa, xe cộ,… để làm vật thế chấp ở ngoài đời thực.
Thị trường của NFT có nguồn vốn hoá khá nhỏ cũng như mức thanh khoản khá thấp, nên khi trader cần phải bán gấp NFT sẽ rất khó vì phải chờ trong vài ngày hay thậm chí là vài tháng. Do đó, sự ra đời của NFT Landing đã hỗ trợ cho những trader sở hữu NFT có thể được tiếp cận đến nguồn vốn sẽ dễ dàng hơn bằng việc sử dụng loại tài sản thế chấp là NFT. Song song đó, mô hình trên cũng đóng góp cho tăng trưởng vốn hoá cũng như tính thanh khoản ở thị trường NFT.
Khoản vay NFT vận hành như thế nào?
Khoản vay NFT vận hành giống như những khoản vay tiền điện tự. Dưới đây là một ví dụ cơ bản về phương thức vận hành của NFT Lending:
- Bước 1: Người sở hữu NFT dùng NFT của bản thân để làm tài sản cho việc thế chấp đồng thời yêu cầu khoản vay ở nền tảng cho cho vay có sự hỗ trợ với NFT Lending.
- Bước 2: Nền tảng hay cộng đồng người dùng của nền tảng sẽ thẩm định về giá trị của NFT. Việc này sẽ thực hiện đơn giản hơn khi NFT có được lịch sử về giá thị trường thứ cấp không có biến động nhiều nhưng nó sẽ là một vấn đề thách thức cho những NFT ít được biết đến, vì mỗi NFT đều là duy nhất cũng như bản chất chủ quan đối với giá trị của nó.
- Bước 3: Ngay khi đã thoả thuận được giá trị của NFT, bên cho vay sẽ phát hành khoản vay cho người sở hữu NFT, khoản vay trên thường sẽ được cung cấp bằng stablecoin. Tiếp đó, NFT sẽ bị khoá lại ở một smart contract cho đến thời điểm hoàn trả khoản vay. Smart contract sẽ ghi cụ thể những điều khoản về khoản vay như số tiền vay, thời hạn cũng như lãi suất mong muốn.
- Bước 4: Sau khi bên vay hoàn trả lại khoản vay thì sẽ mở khoá được NFT và nhận lại nó. Nhưng khi khoản vay không được người vay hoàn trả thì NFT sẽ thông qua hợp đồng mà tự chuyển NFT cho bên cho vay. Quá trình này được gọi là thanh lý.
Người dùng có thể nhận biết được những nền tảng có cung cấp NFT Lending thông qua việc xem những trang về sản phẩm trên nền tảng hay nghiên cứu những dApp phi tập trung khác nhau. Để đảm bảo nhận được lợi ích tốt nhất thì cần nghiên cứu cẩn trọng về những điều khoản và uy tín của sàn khi có ý định thực hiện NFT Lending.
Phân loại các mô hình NFT Lending trên thị trường hiện nay
Trong thị trường crypto, NFT Lending có nhiều mô hình khác nhau, mỗi mô hình có cách hoạt động riêng và phù hợp với từng nhu cầu vay vốn khác nhau.
Peer-to-peer Lending
Hình mẫu Peer-to-peer hay P2P Lending là một mô hình cho vay giữa những người dùng với nhau, số tiền cho vay và mức lãi suất sẽ do những bên có liên quan cùng thoả thuận mà không cần có sự tham gia của trung gian. Chẳng hạn:
- A là bên muốn vay và muốn dùng NFT để làm tài sản cho việc thế chấp. A dùng một nền tảng có mô hình P2P đồng thời thế chấp NFT. A sẽ được quyền điều chỉnh số tiền cần vay, lãi suất, điều khoản thanh lý… cũng như đợi một người cho vay đến chấp nhận giao dịch.
- B là bên cho vay và lên dApp P2P nhìn thấy A có các điều kiện giao dịch thích hợp, B có thể liên hệ với A và cho A vay. Khi kết thúc thời gian cho vay, B sẽ thu lại tiền vốn kèm theo lãi mà A phải trả. Trong một tình huống khác, khi A không thể hoàn trả khoản vay thì NFT dùng làm tài sản thế chấp sẽ được chuyển đến cho B.
Thông thường, mô hình cho vay dạng P2P sẽ có mặt ở các dApp NFT lending có thể kể đến như X2Y2, NFTFi… Cùng những dApp này dùng hợp đồng hợp thông minh đối với quy trình chi vay giống với ví dụ ở trên. Bên cạnh đó, những dApp giúp cho hình thức cho vay theo P2P sẽ nhận một khoản phí giao dịch của người cho vay.
Ví dụ, ở dApp NFTFi mức phí giao dịch được tính cho người vay cho mỗi khoản vay được thực hiện thành công là 5% (phí này sẽ không bị thu nếu người vay không hoàn trả được nợ). Người vay được miễn phí phí giao dịch.
Peer-to-protocol Lending
Peer-to-protocol lending là một hình thức tài chính tương tự phần lớn những giao thức cho vay trên thị trường DeFi, nó cho người dùng được phép thế chấp NFT để nhận số tiền cần vay đến từ bể thanh khoản hay liquidity pool. Có thể thấy với phương thức này người vay sẽ có cơ hội tiếp cận được nguồn vốn nhanh chóng mà không cần chờ người cho vay, tuy nhiên mô hình này lại thiếu sự linh hoạt khi người vay không có quyền tuỳ chỉnh đối với số tiền vay.
Peer-to-protocol lending được cấu tạo bởi ba thành phần chính sau đây:
- Người vay: Nhóm người thế sử dụng NFT để làm tài sản thế chấp đồng thời nhận số tiền vay được cung cấp bởi bể thanh khoản. Khi khoản vay đến thời hạn thì nghĩa vụ của người vay là trả vốn và lãi.
- Người cho vay: Nhóm người cung cấp tính thanh khoản cho bể đồng thời nhận lại lãi suất, tuỳ vào từng dApp.
- dApp: Các dApp cho vay sẽ được nhận lợi nhuận đến từ những khoản lãi suất mà người vay phải trả, đồng thời khi người vay mất đi khả năng thanh lý nợ thì NFT sẽ được trả về dApp, người vay sẽ hoàn toàn mất quyền sở hữu đối với NFT.
Collateralized Debt Position (CDP)
CDP là một hình cho vay khá giống với peer-to-protocol lending, người dùng được phép thế chấp NFT đồng thời nhận tài sản đến từ bể thanh khoản, tuy nhiên điểm khác biệt lớn nhất là người vay chỉ được nhận phần token của dự án.
Chẳng hạn, MarketDAO người vay được phép thế chấp tài sản để nhận DAI (là một stablecoin của MaảketDAO) hay JPEG’D sẽ cho phép người dùng dùng NFT để làm tài sản cho việc thế chấp và chỉ vay được PUSd (là stablecoin của JPEG’d). Mục đích chính của CDP là tăng thêm tính thanh khoản và lợi nhuận cho dự án khi đòi hỏi người dùng phải dùng token của họ. Bên cạnh đó, người vau nếu dùng mô hình vay CDP sẽ đem lại mức lãi suất khá thấp so với những mô hình khác.
Nhưng hạn chế của CDP là đòi hỏi người dùng phải có tài sản để thế chấp phải vượt mức (over collateralization) so với khoản tiền cần vay. Chẳng hạn, JPEG’d yêu cầu mức tài sản để thế chấp phải có tỷ lệ là 132% so với giá trị vay.
Rental NFT
Rental NFT là một mô hình cho vay thuộc mảng tài chính về NFT lending, người dùng được phép thuê NFT vào một khoảng thời gian cụ thể. Đối với người dùng thuê NFT họ sẽ sở hữu tất cả quyền lợi từ NFT được thuê như VIP member, whitelist,…
Giống với hình thức thuê nhà, người dùng nếu đi thuê NFT sẽ không cần trả lãi hay thế chấp tài sản,… người dùng sẽ phải trả chi phí thuê NFT. Ngay khi kết thúc thời gian thuê thì NFT sẽ được hoàn lại một cách tự động về với chủ sở hữu.
Chẳng hạn, A cần thuê NFT MAYC của B với mức giá 100 ETH với khoảng thời gian 3 tháng. Trong thời điểm thuê NFT, A sẽ nhận tất cả quyền lợi của NFT MAYC. Ngay khi thời hạn 3 tháng kết thúc thì NFT MAYC sẽ từ ví A hoàn lại tự động cho B.
Buy now Pay later (BNPL)
BNPL là một mô hình NFT lending mà người dùng được phép mua trả góp NFT. Ví dụ:
- Bước đầu, A dùng mô hình mua trả góp đối với NFT CryptoPunks có mức giá là 150 ETH ở một vài nền tảng như LooksRare, OpenSea…
- Những dApp sẽ đem đến một vài lựa chọn để cho A mua trả góp, cụ thể: số tiền trả góp, số tháng trả góp cùng lãi suất.
- Khi A chấp thuận mô hình BNPL (trả góp), những dApp sẽ chuyển ETH cho A để A thực hiện việc mua NFT CryptoPunks. Tiếp đó NFT trên sẽ chịu sự quản lý ở một kho chứa thuộc nền tảng.
- Bước cuối, A tiến hành trả góp mỗi tháng, khi hoàn thành việc trả góp, NFT CryptoPunks sẽ chuyển về ví cho A.
Bên cạnh đó, nếu A có đủ khả năng để tất toán thì sẽ được sở hữu NFT sớm hơn, trong tình huống A mất đi khả năng chi trả thì nền tảng sẽ thực hiện việc thanh lý NFT CryptoPunks.
Các chỉ số quan trọng khi vay thế chấp bằng NFT
Dưới đây là các yếu tố quan trọng quyết định điều kiện vay và khả năng thanh lý khi sử dụng NFT làm tài sản thế chấp:
- Lãi suất: Xác định số tiền lãi phải trả trong suốt thời hạn vay, cần phân biệt giữa APR và APY. Lãi suất có thể thay đổi tùy theo nền tảng và mức độ rủi ro của NFT thế chấp.
- Tỷ lệ cho vay trên giá trị (LTV): Là tỷ lệ giữa số tiền vay so với giá trị NFT thế chấp, thường dao động từ 50% đến 75%. NFT có biến động giá cao sẽ có LTV thấp hơn do rủi ro thanh khoản.
- Tỷ lệ thanh lý: Nếu LTV đạt mức thanh lý (ví dụ: 75%), NFT có thể bị bán để hoàn trả khoản vay. Người vay có thể bị mất NFT và phải chịu phí phạt nếu không hoàn trả đúng hạn.
- Giá sàn NFT: Là mức giá thấp nhất của NFT trong một bộ sưu tập, ảnh hưởng trực tiếp đến hạn mức vay. NFT hiếm có thể được vay nhiều hơn, nhưng nền tảng thường dựa vào giá sàn để đánh giá tài sản thế chấp.
- Tính thanh khoản & biến động giá: NFT có thanh khoản thấp và khó định giá hơn so với token có thể thay thế. Người vay cần theo dõi biến động giá để tránh bị thanh lý ngoài ý muốn.
Điểm mạnh và hạn chế của NFT Lending là gì?
Lợi ích
Lợi ích mà khoản vay NFT đem lại cho người dùng khá lớn, cụ thể:
Mở khóa tính thanh khoản
Người sở NFT có giá trị cao sẽ đủ khả năng để mở khoá tính thanh khoản mà không phải bán tài sản họ đang sở hữu. Điều trên đem đến nhiều lợi ích đối với những người có niềm tin đối với giá trị trong dài hạn của NFT thuộc sở hữu của họ nhưng đang phải cần tiền gấp.
Mở rộng mô hình DeFi đến lĩnh vực về nghệ thuật kỹ thuật số
NFT Lending đem đến cách thức để người sở hữu NFT có thể gia nhập thị trường DeFi thông qua việc vay token. Điều trên sẽ đem đến lợi ích đặc biệt đối với những nghệ sĩ hay nhà sưu tập ở lĩnh vực NFT cần khai thác tài sản mã hóa của bản thân ở DeFi.
Không cần phải kiểm tra khả năng tín dụng
Tương tự như những khoản vay khác của DeFi, những khoản vay trên được đảm bảo bởi NFT mà không phải kiểm tra về khả năng tín dụng. Có thể nói đây chính là lợi thế đặc biệt đối với các cá nhân có mức điểm tín dụng không cao hay những người không thể tiếp cận đến những dịch vụ truyền thống của ngân hàng.
Hạn chế
Khi tiến hành NFT Lending nên cân nhắc tới những rủi ro sau đây:
Biến động giá
Việc thẩm định giá trị của NFT để có thể thế chấp khoản vay sẽ gặp rất nhiều khó khăn vì giá trị của nó sẽ có những sự biến động lớn. Một trong những tình huống tệ nhất có thể xảy ra là giá trị của NFT bị suy giảm thấp hơn giá trị của khoản vay, buộc phải thực hiện việc thanh lý.
Thiếu thanh khoản
Tính thanh khoản của NFT thường sẽ kém hơn rất nhiều so với những loại tài sản điện tử khác. Khi người vay không thể hoàn trả lại khoản vay thì người cho vay sẽ gặp rắc rối trong việc bán NFT để có thể thu lại nguồn tiền ban đầu.
Rủi ro về hợp đồng thông minh
Tương tự như những giao thức DeFi trên thị trường hiện nay thì khoản vay NFT cũng được quản lý thông qua những smart contract. Những hợp đồng thông minh này có khả năng xảy ra lỗi hay lỗ hổng về bảo mật sẽ rất dễ bị hacker lợi dụng, gây thiệt hại về tiền hoặc NFT.
Rủi ro liên quan quy định pháp lý
Tương tự như những lĩnh vực khác mà DeFi đang tham gia, những quy định về NFT Lending luôn có sự thay đổi liên tục. Những quy định ở tương lai có thể tác động vào tính khả thi của NFT Lending hay đưa ra những điều khoản bổ sung cần phải tuân thủ.
Xem thêm:
Mint NFT là gì? Khai phá bước đầu tiên để gia nhập hệ sinh thái NFT
NFT Marketplace là gì? Cách mua bán NFT đơn giản nhất
So sánh các nền tảng NFT aggregator nổi bật hiện nay trên thị trường
Các nền tảng hàng đầu cho vay NFT đáng tham khảo
Thị trường vay thế chấp NFT vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, nhưng đã xuất hiện nhiều nền tảng DeFi cung cấp các khoản vay không yêu cầu phê duyệt, sử dụng NFT làm tài sản thế chấp. Một số dự án tiềm năng, chẳng hạn như các nền tảng tích hợp giao thức Aave (AAVE), cũng đang nghiên cứu giải pháp chấp nhận NFT để mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn. Dưới đây là những nền tảng đáng chú ý trong lĩnh vực này.
NFTfi
NFTfi hoạt động như một “tiệm cầm đồ” kỹ thuật số, nơi người dùng có thể thế chấp token ERC-721 để nhận khoản vay bằng tiền điện tử. Sau khi sở hữu crypto từ khoản vay, người vay có thể quy đổi ra tiền mặt hoặc sử dụng theo mục đích riêng. Các nhà cung cấp thanh khoản (lender) sẽ đề xuất khoản vay dựa trên giá trị thị trường của NFT được ký gửi. Khi thỏa thuận được chấp nhận, tài sản NFT sẽ được khóa trong smart contract cho đến khi khoản vay được hoàn tất.
Tính từ khi ra mắt vào tháng 6/2020, nền tảng này đã xử lý hơn 12 triệu USD giao dịch. Khoản vay trung bình trên nền tảng rơi vào khoảng 26.000 USD trong một tháng, nhưng cũng có những khoản vay lên đến 200.000 USD. Lãi suất mặc định dao động dưới 20% và có sự điều chỉnh tùy thuộc vào từng loại NFT.
Arcade
Arcade tập trung phục vụ các nhà đầu tư có giá trị tài sản lớn và các tổ chức tài chính muốn khai thác thanh khoản từ NFT. Nền tảng này được xây dựng trên Pawn Protocol, một giao thức thanh khoản phi tập trung chuyên dụng cho các khoản vay thế chấp NFT.
Người sở hữu NFT có thể tạo yêu cầu vay bằng cách ký gửi một hoặc nhiều NFT của họ làm tài sản thế chấp thông qua ứng dụng Arcade. Để thực hiện, họ cần kết nối ví MetaMask, chọn NFT thuộc danh sách được hỗ trợ và đặt các điều khoản vay phù hợp.
Hệ thống smart contract của Arcade sẽ tạo ra wrap NFT (wNFT), đại diện cho tài sản thế chấp và đóng vai trò trung gian trong quá trình vay. WNFT sẽ bị khóa trong smart contract ký quỹ để đảm bảo cả quá trình giải ngân và hoàn trả khoản vay được thực hiện đúng cam kết. Nền tảng này kiếm lợi nhuận bằng cách thu phí trên mỗi giao dịch hoàn tất.
BendDAO
BendDAO áp dụng mô hình P2Pool, cho phép người dùng vay crypto bằng cách thế chấp các NFT blue-chip như Bored Ape Yacht Club (BAYC) và CryptoPunks. Điểm khác biệt của BendDAO so với các nền tảng P2P như NFTfi là cơ chế instant lending, người vay có thể nhận tiền ngay lập tức từ pool thanh khoản thay vì chờ đợi người cho vay đề xuất.
Nền tảng này sử dụng cơ chế peer-to-pool, nơi NFT được ký gửi sẽ được đánh giá dựa trên giá sàn để xác định hạn mức vay. Nếu khoản vay không được hoàn trả đúng hạn, NFT thế chấp có thể bị thanh lý thông qua hình thức đấu giá. BendDAO cũng tích hợp cơ chế flash loan giúp tăng tính thanh khoản, đồng thời hỗ trợ tính năng “NFT Down Payment”, cho phép người dùng mua NFT bằng cách trả trước một phần và vay phần còn lại.
JPEG’d
Không giống như các nền tảng cho vay NFT truyền thống, JPEG’d tập trung vào việc tạo ra NFT-backed synthetic assets, giúp người dùng tận dụng tài sản số mà không cần bán chúng.
Người vay có thể thế chấp các bộ sưu tập NFT blue-chip như CryptoPunks, BAYC để nhận stablecoin PUSd theo tỷ lệ LTV nhất định. NFT thế chấp sẽ được giữ trong JPEG’d DAO vault và người vay có thể rút tiền mà không cần sự chấp thuận từ bên trung gian. Nếu giá trị NFT giảm xuống dưới mức thế chấp tối thiểu, tài sản có thể bị thanh lý. JPEG’d cũng cung cấp hệ thống bảo hiểm để giảm thiểu rủi ro cho người vay.
Taker Protocol
Không chỉ giới hạn ở NFT, nền tảng này còn hỗ trợ các tài sản DeFi và GameFi, giúp mở rộng khả năng vay thế chấp cho người dùng.
Điểm nổi bật của Taker Protocol là cơ chế đấu giá thanh lý phi tập trung thay vì thanh lý tài sản thế chấp theo cách truyền thống, nền tảng cho phép các nhà đầu tư tham gia đấu giá NFT bị thanh lý với mức giá cạnh tranh. Điều này giúp duy trì giá trị tài sản và giảm thiểu tổn thất cho người vay.
Taker Protocol cũng cung cấp các pool thanh khoản NFT, nơi người cho vay có thể gửi tài sản để nhận lợi nhuận từ lãi suất vay. Với mô hình liquidity-as-a-service, nền tảng này giúp tăng tính thanh khoản và mở rộng hệ sinh thái cho vay NFT trên nhiều blockchain.
Tương lai của NFT Lening
Tính đến hiện nay, lĩnh vực cho vay NFT đã có những bước tiến đáng kể. Số lượng nền tảng cho vay đã tăng lên với hơn 30 ứng dụng phi tập trung (dApps) cung cấp dịch vụ này trên các hệ sinh thái Web3 phổ biến. Sự phát triển này giúp giải quyết vấn đề thanh khoản cho các bộ sưu tập kỹ thuật số và cho phép chủ sở hữu NFT sử dụng tài sản của họ một cách linh hoạt hơn.
Với xu hướng mới, NFT Lending đang ngày càng mở rộng sang nhiều loại tài sản hơn như đất ảo trong metaverse, vật phẩm trong game (GameFi) và các NFT có tính ứng dụng cao. Ngoài ra, các mô hình cho vay không cần thanh lý cũng đang được thử nghiệm, giúp người vay tiếp cận vốn dễ dàng hơn.
Bên cạnh Ethereum, nhiều blockchain như Solana và Polygon cũng đang triển khai các giải pháp cho vay NFT, mở ra cơ hội đa dạng hơn. Tuy nhiên, dù có tiềm năng, NFT Lending vẫn tiềm ẩn rủi ro cao, đòi hỏi người tham gia phải nghiên cứu kỹ trước khi quyết định.
Kết luận
NFT lending như mở ra cơ hội mới trong DeFi, giúp chủ sở hữu NFT tiếp cận thanh khoản và tạo lợi nhuận cho người cho vay. Tuy nhiên, rủi ro vẫn hiện hữu đặc biệt trong thị trường biến động mạnh như crypto. Khi ngành NFT tiếp tục phát triển, chúng ta có thể thấy những cải tiến về mô hình định giá, sự kết hợp với tài chính truyền thống và các sản phẩm tài chính mới dựa trên NFT. Vì vậy, để tận dụng tối đa tiềm năng này, người tham gia cần nghiên cứu kỹ lưỡng và lựa chọn nền tảng phù hợp trước khi vay hoặc cho vay NFT.
Tôi là Phùng Cảnh Lang, với hơn 5 năm kinh nghiệm trong thị trường Crypto, tôi hy vọng những bài viết của mình thật sự hữu ích với bạn. Là một người từng trải, tôi rất mong khi ai đó gia nhập vào thị trường Crypto hãy nên trang bị đầy đủ kiến thức, vì đây là đầu tư không phải một canh bạc may rủi.