Lehman Brothers từng là một trong những ngân hàng hàng đầu của Mỹ và thế giới trong những năm 2000. Tuy nhiên, sự sụp đổ của thị trường bất động sản đã khiến ngân hàng này đối mặt với tình trạng thiếu hụt tiền mặt nghiêm trọng, dẫn đến một cuộc bank-run và cuối cùng là phá sản để lại khoản nợ khổng lồ. Cùng coin568net tìm hiểu sâu hơn về nguyên nhân và tác động của Lehman Brothers là gì để hiểu rõ hơn về những bài học quan trọng từ cuộc khủng hoảng tài chính nhé.
Ngân hàng Lehman Brothers là gì?
Lehman Brothers được biết đến là một ngân hàng đầu tư và giao dịch tài chính quy mô lớn tại Mỹ, ngân hàng Lehman Brothers được xây dựng vào năm 1850 bởi 3 anh em nhà Lehman. Trong những năm 2000, Lehman Brother trở thành một trong các công ty tài chính hàng đầu thế giới, quy mô hoạt động ngày càng nới lỏng gồm các lĩnh vực đầu tư, giao dịch, quản lý tài sản cùng với dịch vụ tài chính.
Quy mô và cách vận hàng của Ngân hàng Lehman Brothers
Sau khi tìm hiểu về Lehman Brothers là gì để nắm được tổng quan vềngân hàng này, tiếp theo đây Coin568net sẽ cung cấp các thông tin về quy mô hoạt động và cách vận hành công ty của 3 anh em nhà Lehman.
Các sản phẩm nổi bật của Lehman Brothers
Dưới đây là các sản phẩm và dịch vụ được Ngân hàng Lehman Brothers cung cấp:
- Đầu tư tài chính: Các loại trái phiếu, cổ phiếu, quỹ đầu tư, sản phẩm tài chính phức tạp như công cụ tài chính thông qua khoản nợ thế chấp.
- Quản lý tài sản: Trong đó có quản lý danh mục đầu tư, phân tích tài chính và cung cấp những khuyến nghị đầu tư trong cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư và những sản phẩm tài chính phức tạp khác.
- Định giá tài sản: Định giá bất động sản, công ty và cả các tài sản khó định giá như khoản nợ thế chấp.
- Tài trợ tài sản: Các dịch vụ tài trợ tài sản cho những người dùng cá nhân và tổ chức, trong đó có khoản vay thế chấp, khoản vay thương mại và các khoản vay khác.
- Quản lý rủi ro: Những sản phẩm bảo hiểm và dịch vụ quản lý rủi ro tài chính nhằm hỗ trợ khách hàng đạt được mục tiêu đề ra nhanh chóng và an toàn.
Nhóm khách hàng mà Ngân hàng Lehman Brothers hướng đến là những tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, nhà đầu tư cá nhân, lĩnh vực bất động sản. Thế nhưng, vụ phá sản Lehman Brothers vào năm 2008 đã khiến hàng ngàn người dùng bị thiệt hại nặng, kéo theo hình thành cuộc khủng hoảng tài chính thế giới vô cùng nghiêm trọng.
Quy mô hoạt động của Lehman Brothers
Trước khi ngân hàng Lehman Brothers phá sản, thì đây là một trong các ngân hàng đầu tư có quy mô lớn nhất toàn cầu. Dưới đây là các con số thể hiện quy mô hoạt động của công ty 3 anh em nhà Lehman:
- Toàn bộ tài sản của Lehman Brothers được tính đến thời điểm sụp đổ là khoảng 639 tỷ USD.
- Công ty Lehman Brothers có đến hơn 26.200 nhân viên toàn khu vực.
- Lehman Brothers hoạt động trên hơn 40 khu vực toàn cầu.
- Chỉ trong năm 2007, Lehman Brothers đã nhận về hơn 60 tỷ USD với lợi nhuận ròng gần 4 tỷ USD.
- Vào năm 2008, Ngân hàng Lehman Brothers chiếm vị trí thứ 4 trong danh sách Fortune 500, danh sách 500 công ty lớn tại Hoa Kỳ.
Những cột mốc nổi bật của Lehman Brothers
Trong suốt quá trình hình thành, phát triển và phá sản thì ngân hàng Lehman Brothers đã có những cột mốc lớn như:
- Năm 1850: Lehman Brothers được cho ra mắt, chuyên các hoạt động mua bán vải và nông sản.
- Năm 1887: Lehman Brothers mua lại các công ty chứng khoán trên thị trường và nâng cấp quy mô hoạt động thành một công ty chứng khoán.
- Năm 1929: Trở thành một trong các công ty chứng khoán hàng đầu tại Hoa Kỳ và bứt phá khỏi giai đoạn sụt giảm nghiêm trọng. Ở những năm 1920, Ngân hàng Lehman Brothers phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh chứng khoán Hoa Kỳ tăng cao.
- Năm 1980: Lehman thu mua Shearson Loeb Rhoades là công ty đầu tư lớn tại Hoa Kỳ.
- Năm 1933: Ngân hàng tiếp tục mua E.F. Hutton Mortgage Corporation – công ty tài chính bất động sản lớn của Lehman, tập trung các chiến lược vào lĩnh vực bất động sản.
- Năm 2000: Ngân hàng Lehman Brothers gặt hái được nhiều thành tích lớn trong kinh doanh trái phiếu và hỗ trợ các dịch vụ quản lý rủi ro tài chính dành cho các tổ chức tài chính.
- Năm 2007: Tiếp tục mở rộng phạm vi hoạt động trong ngành bất động sản, nhất là các khoản vay bất động sản không đảm bảo (Chiến lược này hỗ trợ ngân hàng gia tăng mạnh mẽ, mồi châm cho sự sụp đổ về sau).
- Tháng 9 năm 2008: Ngân hàng gặp nhiều trở ngại về vấn đề tài trợ và giá trị tài sản lao dốc khi chịu tác động từ cuộc khủng hoảng tín dụng thế giới.
- Ngày 15 tháng 9 năm 2008: Ngân hàng Lehman Brothers phá sản, từ đó xuất hiện cuộc khủng hoảng tài chính lớn nhất sau khi trải qua Cuộc chiến tranh Thế giới thứ II, kết thúc một đế chế tài chính lớn mạnh của Mỹ.
Diễn biến quá trình ngân hàng Lehman Brothers phá sản
Để hiểu rõ hơn về sự sụp đổ của Lehman Brothers, chúng ta cần tìm hiểu về những diễn biến cụ thể dẫn đến sự phá sản của ngân hàng này. Cùng khám phá cách mà tình hình tài chính toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng từ sự kiện này.
Tình hình trước khi diễn ra cuộc khủng hoảng
Trong giai đoạn năm 2003 – 2004, áp dụng chính sách nới lỏng tiền tệ đã hỗ trợ hoạt động cho vay được diễn ra thuận lợi hơn. Người mua nhà cộng với đầu cơ bất động sản đã làm cho mức giá bất động sản tăng mạnh chưa từng có, khiến thị trường nhà đất trở nên sôi động.
Đối với Ngân hàng Lehman Brothers, họ thu mua 5 công ty cho vay thế chấp và 2 công ty là BNC Mothers và Aurora Loan Services nhằm thực hiện mua bán các khoản nợ bất động sản và giấy nợ có tài sản đảm bảo, sau đó biến chúng trở thành các gói trái phiếu và bán cho khách hàng.
Ở khoảng thời gian này, thị trường bất động sản tại Hoa Kỳ đang đu đỉnh và giá nhà đất gia tăng nhanh chóng khiến các sản phẩm nhận được sự quan tâm lớn. Thông qua mô hình này đã giúp cho Lehman Brothers nhận được lợi nhuận cao và đạt các thành tích vượt trội. Đến năm 2007, ngân hàng này đã thu về 4,2 tỷ USD trong doanh thu 19.3 tỷ USD.
Mô hình nợ bất động sản (MBS) và giấy nợ có tài sản đảm bảo (CDO)
Nợ bất động sản là loại giấy chứng nhận được phát hành thông qua dùng một loạt khoản thế chấp nhà ở nhằm tạo ra những trái phiếu được cung cấp bằng khoản nợ. Những khoản nợ sẽ được phân chia thành nhiều phần khác nhau với từng cấp độ rủi ro, mức độ rủi ro càng lớn thì lãi suất càng cao.
Người dùng mua MBS với mục đích thu về lợi nhuận lớn hơn so với những sản phẩm tài chính thông thường. Trong trường hợp các khoản nợ thế chấp mà nợ bất động sản đóng gói lại sẽ không được trả đúng thời gian quy định, điều này làm giá trị MBS giảm và khả năng cao khách hàng trắng tay.
Còn nợ có tài sản đảm bảo có cách thức hoạt động tương tự như MBS. Điểm khác biệt rõ ràng nhất của CDO là tích hợp các loại tài sản khác nhau, trong đó có nợ thương mại, nợ bất động sản, nợ tín dụng và nhiều khoản vay.
Thế nhưng, cả hai đều có điểm giống nhau là tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhưng trader vẫn không bận tâm vì có thể mang về lợi nhuận hấp dẫn. CDO và MBS đều có các khoản nợ chưa được đánh giá đúng giá trị. Hiểu đơn giản hơn, những người không đủ khả năng trả nợ vẫn được phép vay và trader đang đầu tư vào những hoạt động ấy.
Thị trường nhà đất bắt đầu giảm mạnh
Ngân hàng Lehman Brothers đã khá chủ quan với các rủi ro và nhận về cái kết đắng. Trong quá trình hoạt động, ngân hàng này đã thu mua rất nhiều những khoản nợ bất động sản để thiết lập mô hình nợ bất động sản. Chính hành động này của họ đã khiến Lehman Brothers chịu ảnh hưởng nhiều từ giá trị bất động sản trên thị trường.
Bên cạnh đó, ngân hàng này cũng đánh giá không đúng rủi ro của giấy nợ có tài sản đảm bảo. Cụ thể, các khoản nợ CDO được đánh giá lớn hơn khi chúng không đủ năng lực để trả nợ. Khi khoản nợ gặp vấn đề, giá trị CDO giảm nhanh làm cho Ngân hàng Lehman Brothers bay hơi gần 20 tỷ USD trong thời gian ngắn.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã quyết định tăng lãi suất, điều này tác động trực tiếp đến dây chuyền thị trường bất động sản. Những nhà đầu cơ mua nhà cần chi trả lãi suất cao khi thị trường không nhận được nhà đầu tư mới vì lãi vay lớn, từ đó khiến thị trường bất động sản lao dốc. Bất động sản giảm cũng là một trong các nguyên nhân Lehman Brothers phá sản.
Lehman Brothers chính thức phá sản
Dưới đây là những cột mốc lớn trong quá trình Lehman Brothers phá sản:
- Tháng 3 năm 2008: Ngân hàng tuyên bố khoản lỗ ròng đầu tư kể từ khi Lehman Brothers hoạt động.
- Tháng 6 năm 2008: Tung báo cáo tài chính quý 2, ngân hàng của nhà anh em Lehman tuyên bố khoản nợ chồng nợ lên đến 613 tỷ USD.
- Tháng 8 năm 2008: Lehman Brothers công khai kế hoạch giảm 6% toàn bộ nhân viên của công ty.
- Ngày 9 tháng 9 năm 2008: Ngân hàng tuyên bố sẽ cung cấp báo cáo tài chính quý 3 vào ngày 15 tháng 9 năm 2008, bên cạnh đó còn đưa ra cảnh báo về mức độ suy giảm của thị trường bất động sản.
- Ngày 10 tháng 9 năm 2008: Nhiều nhà đầu tư và công ty thi nhau rút vốn khỏi Ngân hàng Lehman Brothers, điều này làm cho giá cổ phiếu của ngân hàng giảm mạnh đến 45% chỉ trong một ngày.
- Ngày 12 tháng 9 năm 2008: Diễn ra cuộc họp khẩn với FED và Bộ Tài chính Mỹ, Ngân hàng Lehman Brothers đòi cung cấp tài chính nhằm xử lý diễn biến phức tạp ở thời điểm ấy.
- Ngày 13 tháng 9 năm 2008: Barclay đã không thể thu mua lại Lehman Brothers vì không đáp ứng được các thỏa thuận của nhà đầu tư.
- Ngày 14 tháng 9 năm 2008: Ngân hàng Lehman Brothers tuyên bố sụp đổ và họ cũng yêu cầu bảo vệ chương 11 nhằm có thời gian khôi phục cơ cấu của công ty.
- Ngày 15 tháng 9 năm 2008: Ngân hàng bị loại bỏ khỏi chỉ số chứng khoán Dow Jones.
Nguyên nhân làm cho Lehman Brothers phá sản là gì?
Lehman Brothers phá sản từ nhiều nguyên nhân khác nhau, dưới đây là 5 nguyên nhân chính:
- Quản lý rủi ro tài chính không chặt chẽ: Ngân hàng đã mua lại nhiều nợ MBS và CDO đã đưa Lehman Brothers vào danh mục đầu tư rủi ro với quy mô lớn, dựa vào một loại tài sản nhưng lại không thể đánh giá đúng được mức độ rủi ro của bất động sản.
- Thị trường bất động sản suy thoái: Bất động sản giảm mạnh làm cho ngân hàng không thể phục vụ các khoản nợ về bất động sản.
- Gặp nhiều trở ngại trong hoạt động huy động vốn và thanh toán nợ: Chính phủ và ngân hàng không thể đứng ra hỗ trợ cho Lehman Brothers vì họ sở hữu khoản nợ quá lớn.
- Đòn bẩy tài chính cao: Ngân hàng của 3 anh em nhà Lehman đã dùng đòn bẩy tài chính cao trong khi đầu tư vào những sản phẩm phức tạp, nhất là khoản vay liên ngân hàng ngắn hạn.
- Không đủ tiền mặt dự trữ: Không có nhiều tiền mặt để chi trả nợ từ các nhà đầu tư, điều này làm cho phần đồng trader cảm thấy lo lắng và nhanh chóng yêu cầu rút tiền về.
Toàn bộ các yếu tố trên đã làm cho Lehman Brothers không thể chi trả nợ và không nhận về vốn mới để xoay sở tình hình. Đến ngày 15 tháng 9 năm 2008, Ngân hàng Lehman Brothers chính thức thông báo phá sản, trở thành một trong những sự kiện phá sản lớn nhất trong lịch sử kinh tế Mỹ.
Với biểu đồ được cung cấp phía trên bạn cũng sẽ thấy được ảnh hưởng của dây chuyền bởi các yếu tố khác nhau, cuối cùng là làm cho ngân hàng Lehman Brothers không thể trụ vững. Trong đó, thị trường bất động sản suy thoái là ngòi nổ, còn chiến lược hoạt động xấu và không có sự trợ giúp từ thị trường, Chính phủ đã khiến Lehman Brothers mất đi hoàn toàn cơ hội chống trả.
>> Xem thêm: Bank Run là gì? Nguyên nhân và hậu quả khi xảy ra hiện tượng bank run
Hậu quả để lại sau sự sụp đổ của Lehman Brothers
Hệ lụy Lehman Brothers phá sản cũng để lại nhiều ảnh hưởng lớn đối với nền kinh tế thế giới. Bên cạnh đó, tác động còn lan rộng sang các lĩnh vực về công nghiệp, kéo theo toàn bộ thị trường tài chính và kinh tế giảm mạnh. Lehman Brothers phá sản đã để lại nhiều hậu quả sau:
- Tỷ lệ thất nghiệp gia tăng từ 5% lên 10%. Riêng Lehman Brothers đã có hơn 26.200 nhân viên, chưa tính đến cắt giảm nhân sự của các công ty tài chính khác, buộc họ giảm nhân lực để giảm các chi phí.
- Thị trường tài chính và các chỉ số thị trường cũng giảm mạnh, Dow Jones và S&P 500 giảm đến hơn 50%. Điều này làm cho các tài sản cũng bị ảnh hưởng theo như bất động sản, trái phiếu, cổ phiếu. Bất động sản tại Hoa Kỳ giảm đến 31%.
- Kinh tế quốc gia giảm mạnh khi GDP tụt đến 4,3% trong năm 2007 – 2009 vì Mỹ phải trả các khoản trợ cấp, giúp các công ty thoát khỏi ảnh hưởng từ vụ việc Lehman Brothers sụp đổ.
- Nền kinh tế toàn cầu suy thoái khi các quốc gia đối mặt với nhiều thử thách trong kinh tế vì Lehman Brothers phá sản, công ty này hoạt động với quy mô lớn và nhiều ngành. Công ty của 3 anh em nhà Brothers sụp đổ làm cho những nhà đầu tư và công ty đầu tư vào họ cũng chịu thua lỗ nặng nề
Nguyên nhân Chính phủ Mỹ không cứu Lehman Brothers là gì?
Trong tình hình khủng hoảng tài chính nặng nề vào năm 2008, Chính phủ Mỹ đã trở giúp nhiều ngân hàng hàng đầu như JPMorgan Chase, Bank of America, Citigroup, Wells Fargo, Goldman Sachs thông qua việc cung cấp các khoản vay và tài trợ vốn nhằm giúp cho các ngân hàng tránh nguy cơ phá sản, hạn chế rủi ro trên toàn bộ hệ thống.
Thế nhưng, Chính phủ Mỹ lại không hỗ trợ đối với Lehman Brothers, điều này là do phía ngân hàng không nhận được nguồn vốn của nhà đầu tư hay đối tác chiến lược để thu mua lại công ty, hỗ trợ vốn lớn. Với hình ảnh phía trên cũng thấy được, Ngân hàng Lehman Brothers sụp đổ cao gấp 10 lần so với Enron – một trong các vụ phá sản nổi tiếng nhất năm 2001.
Chính phủ Mỹ quyết định không hỗ trợ Lehman Brothers với lý do sợ mất cân bằng và tác động đến niềm tin của thị trường. Thậm chí, hành động đó cũng không nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ người dân m, số tiền cứu trợ chính là khoản thuế của người dân Hoa Kỳ.
Quá trình giải thể & phân tán tài sản của Lehman Brothers
Chuyển nhượng tài sản cho Barclays và Nomura để Giảm thiểu hiệu ứng lan truyền
Ngay sau cú sập lịch sử của Lehman Brothers vào năm 2008, để tránh việc thị trường tài chính toàn cầu sụp đổ theo hiệu ứng domino, các tài sản cốt lõi và còn thanh khoản cao của Lehman lập tức được bán lại cho các tổ chức tài chính lớn.
Ngày 20/09/2008, tòa án phá sản Mỹ chính thức phê duyệt thương vụ Barclays mua lại phần lớn mảng môi giới và ngân hàng đầu tư của Lehman tại thị trường Bắc Mỹ, với tổng giá trị khoảng 1,75 tỷ USD. Giao dịch này còn bao gồm cả tòa nhà trụ sở chính tại New York là một trong những tài sản đắt giá nhất của Lehman lúc đó.
Điểm sáng của thương vụ là gần 10.000 nhân viên được chuyển sang Barclays, giữ lại được lực lượng nhân sự và hạn chế khủng hoảng nhân sự diện rộng.
Chỉ sau đó hai ngày, ngày 22/09/2008, Nomura Holdings là tập đoàn tài chính hàng đầu Nhật Bản đã tiếp tục mua lại các hoạt động còn lại của Lehman tại thị trường châu Á – Thái Bình Dương và châu Âu. Việc phân phối tài sản theo khu vực góp phần giúp thị trường ổn định lại nhanh hơn trong bối cảnh khủng hoảng thanh khoản đang lan rộng.
Thanh lý tài sản kéo dài hơn một thập kỷ
Dù tài sản chính được xử lý khá nhanh sau phá sản, nhưng quá trình giải quyết toàn bộ tài sản và nợ tồn đọng của Lehman lại kéo dài đáng kinh ngạc mãi đến ngày 28/09/2022 mới chính thức khép lại, tức sau 14 năm kể từ ngày nộp đơn phá sản.
Trong suốt giai đoạn thanh lý, các kết quả tài chính nổi bật gồm:
- 111.000 khách hàng đã được hoàn trả 106 tỷ USD, toàn bộ số tiền họ gửi hoặc đầu tư tại thời điểm Lehman sụp đổ.
- Chủ nợ có tài sản đảm bảo (chẳng hạn như ngân hàng cho vay có thế chấp) thu hồi lại toàn bộ giá trị gốc.
- Chủ nợ không có đảm bảo (ví dụ: nhà đầu tư trái phiếu hoặc tổ chức không có tài sản thế chấp) chỉ nhận về khoảng 41 cent cho mỗi USD đã cho Lehman vay tổng cộng được thu hồi là 9,4 tỷ USD.
Tổng giá trị đã hoàn trả cho các bên liên quan lên tới khoảng 115 tỷ USD.
Xem thêm:
SVB là gì? Vụ phá sản chấn động giới công nghệ, tài chính thế giới
Tìm hiểu Silk Road: Giao dịch ngầm và bài học lớn cho thị trường Crypto
Các chính sách thay đổi sau khi Lehman Brothers phá sản
Sau sự sụp đổ của Ngân hàng Lehman Brothers, các chính sách và luật mới trên hệ thống tài chính đã được đưa ra nhằm mang đến sự ổn định, vững chắc. Dưới đây là các chính sách và luật nổi bật:
- DodFrank Wall Street Reform and Consumer Protection Act: Đây là luật mới được chấp thuận vào năm 2010 nhằm tạo sự minh bạch và cân bằng trên hệ thống tài chính Mỹ. Đòi hỏi các ngân hàng và tổ chức tài chính phải cung cấp các báo cáo về hoạt động, đẩy mạnh theo dõi và quản lý rủi ro, xây dựng nhiều cơ quan quản lý tài chính mới.
- Stress test: Các ngân hàng cần trải qua kiểm tra mức độ chịu đựng áp lực khi thị trường khủng hoảng. Thông qua đây giúp các ngân hàng xác định mức độ chịu đựng với những rủi ro từ thị trường.
- Volcker Rule: Luật chính thức sử dụng kể từ năm 2014, giúp giảm thiểu các hoạt động kinh doanh ngân hàng đầu tư thông qua lợi nhuận tài chính ngắn hạn, hạn chế rủi ro và tính ổn định trên hệ thống.
- Basel III: Một chuẩn mức vốn của Ngân hàng Trung ương Châu Âu, được sử dụng kể từ năm 2023. Dựa theo mức này, ngân hàng cần duy trì vốn đủ để đảm bảo sự ổn định trên hệ thống.
Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý tài chính cũng thúc đẩy hoạt động theo dõi và quản lý rủi ro từ các tổ chức, đưa ra các quyết định nhằm bảo vệ quyền lợi của người dùng, hỗ trợ các thông tin một cách chính xác và đầy đủ.
Các chính sách và luật được đưa ra nhằm mang đến sự ổn định và an toàn trên hệ thống, hỗ trợ các tổ chức tránh đứng trước những cuộc khủng hoảng tài chính.
Kết luận
Bài viết trên của Coin568net đã cung cấp chi tiết thông tin về Lehman Brothers là gì. Qua đây bạn cũng thấy được đây là một ngân hàng lớn và khi sụp đổ đã ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống tài chính, kéo theo nhiều sự kiện tiêu cực diễn ra. Hy vọng với nội dung trên sẽ giúp bạn có thêm những thông tin cần thiết.
Tôi là Phùng Cảnh Lang, với hơn 5 năm kinh nghiệm trong thị trường Crypto, tôi hy vọng những bài viết của mình thật sự hữu ích với bạn. Là một người từng trải, tôi rất mong khi ai đó gia nhập vào thị trường Crypto hãy nên trang bị đầy đủ kiến thức, vì đây là đầu tư không phải một canh bạc may rủi.