Inscription là gì? Hiện nay thuật ngữ này càng được ứng dụng nhiều và ngày càng phổ biến trong cộng đồng tiền mã hoá. Sự xuất hiện của inscription đã đem đến những nâng cấp vô cùng nổi bật cho hệ thống của Blockchain. Và khi kết hợp nó cùng hệ thống vận hành bởi hợp đồng thông minh thì không khác gì “hổ mọc thêm cánh”. Để có thể hiểu rõ hơn về cơn sốt Inscription hiện nay thì đừng bỏ qua nội dung bài viết dưới đây của coin568net nhé!
Inscription là gì?
Bản khắc hay Inscriptions crypto là một giải pháp hiện đại cho phép người dùng trực tiếp lưu trữ dữ liệu ở định dạng như văn bản, hình ảnh, âm thanh và video với mã nguồn ở hệ thống blockchain. Tương tự như NFT, người dùng có thể đánh giá kỹ lưỡng về inscription như những tác phẩm mã hoá. Ví dụ như Ordinals, lượng dữ liệu khổng lồ sẽ được trực tiếp kết nối đến đơn vị nhỏ nhất của hệ thống bitcoin là Satoshi. Thông qua nó, người dùng sẽ được quyền quan sát từng satoshi độc lập và hỗ trợ người dùng ghi dữ liệu thông qua việc lưu trữ trực tiếp on-chain trên blockchain.
Đến năm 2023, sự bùng nổ của bản khắc dữ liệu đã thu hút nhiều sự quan tâm của cộng đồng tiền mã hoá với mở đầu là sự ra mắt của Bitcoin Ordinals. Cho đến hiện nay, inscription đã dần mở rộng ở các nền tảng Layer 1 cùng sự phát triển không ngừng của những mạng lưới khác.
Các đặc trưng đáng chú ý của Inscriptions gì?
Ngay khi đã biết được Inscriptions là gì, hãy cùng tìm hiểu xem Bitcoin Inscription sẽ có những điểm đặc biệt gì mà làm cho nó nhận được nhiều sự chú ý ở thị trường tiễn mã hoá như hiện tại:
- Tính độc quyền: Ngay khi hình thành được một Inscription thì sẽ không còn ai có khả năng khắc thêm một bản khác ở cùng vị trí đó, việc trên nhằm hỗ trợ để duy trì tính độc nhất cho mỗi Inscription.
- Ưu tiên mức phí cao trước: Xử lý các giao dịch với mức phí cao trước theo đúng với quy tắc từ những Miner Bitcoin là giải quyết các giao dịch trả mức phí cao hơn.
- Tamper-Proof: Bitcoin Inscription sẽ được trực tiếp lưu trữ trong blockchain của Bitcoin không chỉ giới hạn lưu trữ ở các nền tảng như IPFS.
- Tính công bằng: Mọi người đều có quyền tham gia mà không phải đăng ký trước. Việc này vô cùng quan trọng đối với hoạt động đẩy mạnh sự phổ biến của Inscription trên thị trường.
- Giới hạn về số lượng: Vào quá trình thiết lập Inscription, có khả năng số lượng sẽ bị giới hạn đồng thời không được chỉnh sửa sau đó.
Phương thức vận hành của Inscriptions
Bản khác được tạo nên từ các dữ liệu mã hóa ví dụ như là hình ảnh, văn bản, video cùng những ứng dụng có thể được di chuyển và lưu trữ. Nó được xem là một biện pháp để ghi lại dữ liệu lên chuỗi khối của mạng lưới Bitcoin, liên kết thêm một lớp dữ liệu và các đơn vị Bitcoin nhất định. Không giống với các hệ thống blockchain khác, Bitcoin Inscriptions không chịu sự kiểm soát bởi sidechains hay các mã thông báo độc lập mà nó sẽ khai thác thông qua bằng chứng từ các giao dịch Bitcoin nhằm bổ sung thêm thông tin một cách tùy thích.
Quy trình xây dựng nền Inscriptions có thể sẽ đi qua những bước kĩ thuật khởi đầu từ việc xây dựng Bitcoin Core, xây dựng ứng dụng khách “ord”, sau đó mới bắt tay vào tạo cũng như công bố về giao dịch. Nhờ vào may mắn của sự ra mắt của các công cụ hỗ trợ thiết lập nên Inscription đã hỗ trợ cho quá trình này được tiếp cận một cách dễ dàng hơn cho người dùng.
Các nền tảng dễ ứng dụng cho người dùng trên hỗ trợ quy trình xây dựng cũng như giao dịch các nhóm Inscription ở mạng lưới Bitcoin sẽ được đơn giản hơn. Song song đó người dùng cũng được phép tạo hoặc các tác phẩm điện tử một cách đơn giản nhất với các giao diện không quá phức tạp đồng thời cũng không đòi hỏi về mã, góp phần hình thành nên một hệ sinh thái của Bitcoin vô cùng thân thiện, làm cho người dùng dễ tiếp cận hơn.
Lịch sử nguồn gốc và phát triển của Inscription trên Bitcoin
Để có thể hiểu cụ thể về giai đoạn hình thành cũng như phát triển của Inscription, nhà đầu tư phải biết được những thành phần trọng yếu thúc đẩy nên sự có mặt của nó. Việc này không chỉ đơn thuần là bước tiến mới của công nghệ mà nó còn hình thành nên cánh cửa mới ở thị trường tiền mã hoá.
Bitcoin Ordinals
Ở bối cảnh thị trường có sự tăng trưởng vô cùng mạnh mẽ thì cú nổ mang tên NFT đã thúc đẩy nhóm nhà phát triển nghiên cứu các cách thức để cho ra đời NFT ở hệ thống Bitcoin. Nhưng hoạt động ra mắt NFT trực tiếp sẽ đối diện với rất nhiều khó khăn vì hệ thống Bitcoin không được vận hành bởi hợp đồng thông minh.
Cuối năm 2022, Casey là nhóm nhà phát triển của nền tảng Bitcoin đã thông báo cho ra mắt NFT Ordinals ở hệ thống chính của Bitcoin. Với giao thức trên, các khái niệm liên quan đến Ordinals và Inscription được ra mắt. Hoạt động ra mắt NFT ở mạng lưới Bitcoin có sự hỗ trợ đằng sau của Bitcoin Ordinals bằng việc mã hoá nó vào đơn vị nhỏ nhất trên Bitcoin là Satoshi kèm một dãy số sê ri độc quyền. Sự kết nối giữa các hình thức nội dung không giống nhau cùng Satoshi, chẳng hạn như hình ảnh, văn bản, video đã tạo ra các NFT độc đáo và không bao giờ bị thay thế.
Khi phát hành giao thức Ordinals, nó đã thú hút sự chú ý đông đảo từ thị trường, khiến cho các giao thức của NFT trước đó nhận xét, triển khai các dự án tiềm năng ở mạng lưới blockchain. Đặc biệt phải kể đến Yuga Labs, cái tên đứng phía sau sự thành công của Bored Ape Yacht Club cho ra mắt dự án hoàn toàn mới có tên gọi là TwelveFold ở mạng lưới blockchain.
BRC-20 Standard
Bằng giao thức Ordinals, nhóm phát triển của Domo đã cho ra mắt tiêu chuẩn BRC-20 công bố về mã thông báo có khả năng thay thế ở nền tảng Bitcoin. ORDI chính là mã thông báo theo tiêu chuẩn BRC-20 đầu tiên đã ra mắt ở blockchain Bitcoin cộng tổng cộng nguồn cung lên đến 21 triệu.
BRC-20 không mất nhiều thời gian để nhận được sự chú ý lớn từ cộng đồng. Qua đó tạo môi trường thuận lợi cho sự ra mắt của các loại mã thông báo tiêu chuẩn BRC-20 khác. Ở thời điểm gần đây, việc một vài nền tảng giao dịch thuộc top đầu đã đưa mã thông báo BRC-20 lên niêm yết khiến cho sự quan tâm cũng như hứng thú ở thị trường được đẩy lên cao hơn.
Giao thức khác
Tuy Ordinals được áp dụng phổ biến nhưng nó vẫn còn một số hạn chế nhất định. Để có thể giải quyết các vấn đề trên, các giao thức mới như Atomiclas, Runes & Pipe và Taproot Assets đã được lần lượt cho ra mắt. Bên cạnh các giao thức trên, một số dự án vừa bắt đầu đã rất nhanh nhận được sự chú ý ở giai đoạn mà thị trường đang có nhiều sự thay đổi về xu hướng.
Những phong trào Inscriptions đáng chú ý ở các blockchain bên ngoài Bitcoin
Khi bạn có suy nghĩ bản khắc chỉ giới hạn ở hệ thống của Bitcoin, đó là suy nghĩ hoàn toàn sai lầm vì hiện nay xu hướng này đang phổ biến ở cả những blockchain khác như:
Ethscriptions ở mạng Ethereum
Tháng 6/2023, người dùng Ethereum đã chứng kiến lần đầu ra mắt của Ethscriptions, đây là dạng biến thể từ Inscription được giới thiệu bởi Tom Lehman (nhà đồng sáng lập và cũng là cựu CEO của Genius.com). Ethscriptions vận hành thông qua việc khai thác “transaction calldata” thuộc một phần dữ liệu kèm theo ở mỗi giao dịch của ETH. Chỉ cần nội dung được bổ sung vào không vượt mức 96 KB, mạng lưới có khả năng ghi nhận thành công đối với một chữ khắc.
Trong vòng năm tháng kể từ lúc ra mắt, khối lượng Ethscriptions được tạo thành đã vượt mức 2,314 triệu, đồng thời cũng đạt 114.000 phí tương tác cũng như giao dịch tổng cộng lên đến 257.000.
SOLS cùng Lamp Inscriptions ở Solana
Ở Solana, những dự án Inscription đã thu hút sự tham gia đầu tư từ nhiều nền tảng như Tensor, Magic Eden cùng OKX Web3 Wallet. Loại inscription đầu tiên có tên là SOLS, thực hiện theo định dạng SLP-20. Nhưng quy trình đúc SOLS yêu cầu các thao tác kỹ thuật vô cùng phức tạp so với những loại khác.
Pols Inscription ở Polygon
Đây là loại token thực hiện theo tiêu chuẩn PRC-20, được chú ý nhờ nước phí gas rất thấp. PRC-20 được tiến hành thông qua phương thức chỉnh sửa thông tin giao dịch cũng như đính kèm file JSON theo định dạng tiêu chuẩn.
Bản khắc đầu tiên được thực hiện ở Polygon là POLS và nhanh chóng góp phần thúc đẩy tổng khối lượng thực hiện giao dịch ở blockchain trên đạt đỉnh 16,45 triệu lượt giao dịch.
Fans Inscription ở Fantom
Ở hệ thống Fantom, inscription đầu tiên là FANS cùng tổng nguồn cung cố định 21 triệu đơn vị. Cho đến cuối tháng 11/2023, số lượng địa chỉ ví tham gia sở hữu loại bản khắc trên đã đạt hơn 24.000, thể hiện sự chú ý ban đầu vô cùng tốt ở cộng đồng người dùng.
Aval Inscription ở Avalanche
Aval Inscription đã đạt mức đỉnh giao dịch là 5,84 triệu vào ngày 21 mẹ/11/2023, vẫn trên cách xa khối lượng giao dịch trung bình mỗi ngày vào khoảng 450.000. Dự án trên ứng dụng tiêu chuẩn ASC-20 tổng nguồn cung được ấn định để tại mốc 21 triệu bản khắc. Nhưng hiện nay vẫn không có thị trường mở để cho người tiêu dùng có môi trường tự do giao dịch Aval ở quy mô rộng.
Inscriptions trên Arbitrum
Sức hút từ trào lưu bản khắc cũng đã nhanh chóng lan rộng đến Arbitrum. Vào 16/11/2023, inscription xuất hiện khối lượng tăng đột biến làm cho sequencer ở Arbitrum One bố phải tạm dừng hoạt động xử lý giao dịch khoảng hơn 1 giờ. Khi xảy ra sự cố này đã cho thấy được sự thu hút cũng như tốc độ phát triển vô cùng nhanh chóng của những inscription ở hệ sinh thái của Layer 2.
Phân biệt giữa Inscription và NFT truyền thống
Trong thị trường tài sản số, NFT truyền thống và Inscription crypto đều đóng vai trò thể hiện quyền sở hữu kỹ thuật số. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nằm ở cơ chế ghi nhận dữ liệu và cách chúng hiện diện trên blockchain.
Sự khác biệt về công nghệ và ứng dụng
Với NFT truyền thống, cấu trúc thường bao gồm hai lớp:
- Token: được tạo ra từ các hợp đồng thông minh và thông tin về token này được ghi trực tiếp trên chuỗi.
- Metadata: là phần chứa nội dung thực tế của NFT như hình ảnh, âm thanh hay video. Dữ liệu này thường được lưu ngoài chuỗi, thông qua các hệ thống như IPFS hoặc máy chủ tập trung. Token và metadata liên kết với nhau thông qua trường tokenURI giúp dẫn về nội dung gốc.
Trái ngược hoàn toàn, Inscription là phương pháp ghi toàn bộ nội dung trực tiếp lên mạng Bitcoin mà không cần đến liên kết ngoài chuỗi. Điều này giúp Inscription đạt được mức phi tập trung tối đa, đồng thời kế thừa các đặc tính cốt lõi như minh bạch, bất biến, bảo mật cao và chống kiểm duyệt.
Điểm nổi bật của Inscription là khả năng tạo nội dung không qua kiểm duyệt. Ai chạy full node Bitcoin đều có thể tự ghi inscription, không cần bên thứ 3 can thiệp.
Cách tiếp cận khác biệt trong việc xác định giá trị
Khác với NFT truyền thống vốn thường định giá theo yếu tố nghệ thuật hoặc tiện ích, Inscriptions có cơ chế xác định độ quý hiếm dựa trên vị trí của đơn vị satoshi mà inscription được gắn vào. Dưới đây là hệ thống phân cấp theo chuẩn Ordinals:
- Common: Satoshi thông thường trong block (ngoại trừ vị trí đầu tiên).
- Uncommon: Satoshi đầu tiên trong mỗi block.
- Rare: Satoshi mở đầu kỳ điều chỉnh độ khó.
- Epic: Satoshi đầu tiên của mỗi lần halving.
- Legendary: Satoshi mở đầu chu kỳ Bitcoin (era).
- Mythic: Satoshi đầu tiên trong block Genesis.
Nhờ vậy, mỗi inscription không chỉ đơn thuần là một dữ liệu được ghi lên blockchain, mà còn mang tính sưu tầm và độc nhất cao. Đây cũng là điều đang thu hút mạnh sự quan tâm từ nhà đầu tư và nhà sưu tầm tài sản số.
Những giới hạn cần cân nhắc của Inscription là gì?
Dù đang tạo sóng lớn trong thị trường, Inscriptions vẫn chưa phải là hoàn hảo. Inscriptions vẫn đối mặt với không ít trở ngại kỹ thuật và kinh tế như:
- Chi phí giao dịch có xu hướng tăng cao vì dung lượng dữ liệu lớn khiến mạng lưới trở nên quá tải.
- Hạ tầng công nghệ còn sơ khai khiến trải nghiệm người dùng phổ thông gặp khó khăn. Việc thiếu công cụ thân thiện mở đường cho các dự án “rác” lợi dụng sự mới mẻ để lừa đảo.
- Không có bộ lọc nội dung, nếu bị khai thác sai mục đích có thể gây rủi ro về đạo đức hoặc pháp lý.
- Giá trị đầu cơ tăng nhanh khiến nhiều inscription bị đẩy giá vô tội vạ. Điều này dễ khiến trader mới bị cuốn vào làn sóng FOMO, mua đỉnh bán đáy và gánh lỗ không đáng có.
Để giải bài toán này, hệ sinh thái NFT Bitcoin cần thêm sự hỗ trợ từ ví chuyên dụng, marketplace tối ưu hóa cho Ordinals, cũng như các công cụ giúp việc tương tác với Inscriptions trở nên dễ dàng hơn.
Tương lai của Inscriptions – Cơ hội đột phá hay chỉ là làn sóng ngắn hạn?
Inscriptions hay chữ khắc dữ liệu lên blockchain đang trở thành một xu hướng nổi bật trong cộng đồng crypto. Công nghệ này mở ra hướng tiếp cận mới trong việc ghi dữ liệu trực tiếp lên chuỗi khối, đặc biệt là trên nền tảng Bitcoin. Nhưng câu hỏi đặt ra là: “Liệu đây có thực sự là bước tiến đột phá cho blockchain, hay chỉ là một “trend” nhất thời rồi sớm bị thay thế?”.
Thị trường NFT Bitcoin đang được định hình
Dữ liệu từ Galaxy Digital cho thấy thị trường NFT trên Bitcoin có tiềm năng cán mốc 4,5 tỷ USD vào năm 2025, nhờ đà phát triển mạnh của Inscriptions và cơ sở hạ tầng đang dần hình thành. Báo cáo này đưa ra ba kịch bản tăng trưởng cho thị trường NFT Bitcoin:
- Base case: 4,5 tỷ USD nếu Inscriptions thâm nhập vào các lĩnh vực phổ biến như NFT ảnh đại diện (PFP), meme hoặc dự án tiện ích.
- Bearish: 1,5 tỷ USD nếu Inscription chỉ phát triển trong phạm vi cộng đồng hiện tại, không chiếm được thị phần từ Ethereum.
- Bullish: 10 tỷ USD nếu Inscriptions trở thành đối trọng thực sự với hệ sinh thái NFT của Ethereum bằng các ứng dụng độc đáo riêng.
Việc Yuga Labs – cha đẻ của Bored Ape Yacht Club tham gia dự án TwelveFold trên nền tảng Ordinals cho thấy giới “tay to” cũng đang chú ý đến mảng NFT Bitcoin, không đơn thuần là một thử nghiệm nhỏ.
Góc nhìn dài hạn
Nếu các rào cản được đề cập trên được tháo gỡ bằng công nghệ và sự đầu tư đúng hướng, Inscriptions hoàn toàn có thể trở thành một phần lõi trong hệ sinh thái mở rộng của Bitcoin vốn trước đây chỉ được xem là nơi lưu trữ giá trị. Việc mở rộng ứng dụng sang tài sản số, sưu tầm và sáng tạo nội dung là hướng đi tiềm năng.
Co thể thấy Inscriptions không đơn thuần là một xu hướng ngắn hạn, mà đang từng bước chứng minh mình là một mảnh ghép chiến lược giúp Bitcoin bước sang kỷ nguyên mới với dữ liệu, tài sản số và sáng tạo nội dung có thể sống cùng nhau ngay trên chuỗi.
Kết luận
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về Inscription là gì và tiềm năng mà nó mang lại trong thị trường tiền mã hoá. Dù còn nhiều tranh cãi, Inscriptions đang tạo ra những thay đổi đáng chú ý, đặc biệt trong mảng NFT trên Bitcoin. Trước khi đưa ra bất kỳ quyết định đầu tư nào, bạn nên tìm hiểu kỹ về công nghệ này, đánh giá rủi ro và cơ hội đi kèm. Đừng quên theo dõi coin568net để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích và xu hướng mới nhất trong crypto nhé.
Tôi là Phùng Cảnh Lang, với hơn 5 năm kinh nghiệm trong thị trường Crypto, tôi hy vọng những bài viết của mình thật sự hữu ích với bạn. Là một người từng trải, tôi rất mong khi ai đó gia nhập vào thị trường Crypto hãy nên trang bị đầy đủ kiến thức, vì đây là đầu tư không phải một canh bạc may rủi.