Hiện nay, để nâng cấp hoạt động cho Ethereum đã có rất nhiều bản đề xuất EIP được cho ra mắt. Một trong những cái tên nhận được sự chú ý từ cộng động chính là EIP-4844. Với mục tiêu hướng tới là có thể cắt giảm mức phí giao dịch và mở rộng băng thông cho hoạt động lưu trữ dữ liệu. Một số phản hồi còn cho rằng bản cập nhật này sẽ đặt nền móng cho sự phát triển của mô hình Danksharding trong tương lai. Cùng coin568net tìm hiểu EIP-4844 ngày bây giờ nhé!
EIP-4844 là gì? Giới thiệu về đề xuất EIP-4844
EIP-4844 là cụm từ viết tắt của Ethereum Improvement Proposal 4844, nó còn được gọi với cái tên khác là Proto-Danksharding. Đây được xem là một bản nâng cấp quan trọng đối với quá trình phát triển của Ethereum. Bản đề xuất này hướng đến mục tiêu là tiết kiệm phí gas và phát triển quy mô giải quyết của nền tảng. Để có thể đạt được mục tiêu đó, EIP-4844 đem đến một mô hình giao dịch mới có tên là blob (Binary Large Object). Nó được xem như là cánh cửa đầu tiên đối với quy trình đến gần hơn với Danksharding, để thúc đẩy khả năng giải quyết của Ethereum mà vẫn giữ được sự an toàn và tính phân quyền.
Khái niệm Proto-Danksharding là gì được tạo thành từ việc ghép tên của 2 nhà lập trình viên có tiếng ở hệ thống Ethereum là Dankrad Feist và Protolambda. Đề xuất EIP-4844 được thực thi chính thức như mảnh ghép của phiên bản cải tiến Dencun vào tháng 3/2024. Theo dự kiến thì phiên bản cải tiến kế tiếp sẽ có tên là Pectra vào giữa năm 2025, hướng tới mục tiêu phát triển tiềm năng của giao thức trên.
Ý tưởng phát triển EIP-4844
Có thể thấy hầu hết những blockchain đều đối diện với thách thức bộ ba bất khả thi và Ethereum cũng không là ngoại lệ. Vì vậy mà nguồn gốc để đưa ra đề xuất EIP-4844 xuất phát từ hai lý do sau đây:
Vấn đề mở rộng hệ thống mà Ethereum đang gặp phải
Kể từ lúc công khai, Ethereum đã luôn phải đối diện với rào cản về tiềm năng mở rộng khi khối lượng người dùng cũng như ứng dụng đang gia tăng một cách nhanh chóng. Ở Layer 1, hệ thống chỉ có khả năng giải quyết số lượng giao dịch cho mỗi giây là 15 (TPS). Do đó, chi phí gas thường bị đẩy lên rất cao, tạo nên rào cản cho nhóm trader đơn lẻ.
Nhằm hạn chế vấn đề trên, hàng loạt những giải pháp Layer 2 đã được ra mắt như rollup có ZK-Rollup và Optimistic để được ứng dụng và nâng cấp tốc độ giải quyết lên khoảng 100 giao dịch mỗi giây. Nhưng, sâu trong tính chất các giải pháp trên vẫn còn dựa dẫm khá nhiều vào thông tin từ lớp cơ sở. Hiện nay, đa phần những rollup đang ứng dụng calldata thuộc Ethereum làm không gian lưu trữ thông tin (Data Availability – DA).
Vì vậy bài toán được đưa ra là thông tin trên được ghi lại mãi mãi ở blockchain, làm kích thước thông tin ở toàn hệ thống ngày càng gia tăng. Việc này đã dẫn đến các node vận hành hệ thống, không ngừng mở rộng không gian lưu trữ và phần cứng mới có thể tiếp tục hoạt động. Vì vậy mà những node nhỏ sẽ gặp khó khăn khi tham gia, khiến mức độ phân quyền giảm đi, trong khi đó lại là bản chất mà blockchain hướng đến.
Tiến trình phát triển Sharding ở Ethereum
Sharding luôn được nhận định là đáp án lâu dài đối với bài toán mở rộng cho hệ thống chuỗi khối. Về bản chất thì nó là cơ chế phân nhỏ thông tin của chuỗi khối ra nhiều phần (shard). Nó sẽ cho phép những phần nhỏ được giải quyết cùng lúc. Vì vậy, khả năng giải quyết giao dịch sẽ được gia tăng đáng kể mà không cần đến sự tham gia giải quyết của toàn mạng lưới.
Lúc đầu, Ethereum chú trọng vào mô hình sharding execution, nghĩa là phân nhỏ luôn cả nhóm giải quyết giao dịch. Tuy nhiên sau khi những cơ chế Layer 2 như rollup tăng trưởng một cách vượt trội, Ethereum đã có sự điều chỉnh về kế hoạch này: chú trọng vào hoạt động sharding thông tin để hỗ trợ hiệu quả cho những Layer 2, vì đa phần khối lượng giao dịch ở tương lai đều được giải quyết ở những giao thức rollup.
Đó cũng là khởi đầu cho sự xuất hiện của thuật ngữ Danksharding, nó là một phiên bản phân chia mới mẻ. Cụ thể Ethereum sẽ để riêng một phần không gian thông tin lớn ở dạng blob để những rollup dùng. Nhờ sự có mặt của blob, thông tin từ rollup sẽ không cần phải lưu trữ mãi mãi ở blockchain, giúp giảm tải cho layer 1 và hỗ trợ những roll giải quyết hiệu quả với mức phí thấp.
Nhưng Danksharding khá rối rắm để có thể thực thi hoàn chỉnh ngay tức thì. Do đó, nhóm phát triển của Ethereum đã triển khai xây dựng trước một nền móng có tên là Proto-Danksharding (EIP-4844). giao thức trên sẽ cho phép chuyển blob vào hoạt động sớm, hỗ trợ cộng đồng kiểm nghiệm và cải thiện dần trước lúc đi vào giai đoạn hoàn tất Danksharding.
Cơ chế vận hành của EIP-4844
Với phiên bản cải tiến EIP-4844 kết hợp cơ chế giao dịch blob, Ethereum đem đến băng không lưu trữ riêng biệt cho những giao thức rollup để phát hành thông tin. Điểm đặc biệt của quy trình vận hành EIP-4844 là gì? Cùng khám phá ngay sau đây.
Giao dịch đi kèm blob (Blob-Carrying Transactions)
Một trong các điểm vượt trội ở EIP-4844 chính là đưa vào công nghệ mới mẻ cho phép kèm theo thông tin kiểu blob. Từng blob sẽ có không gian lưu trữ là 128 KB và liên kết chặt chẽ với khối Ethereum trong quy trình chứng thực giao dịch. Khác với mô hình calldata trước đó,blob sở hữu nhiều ưu thế kỹ thuật có thể hạn chế áp lực lên hệ thống:
- Ghi nhớ tạm thời: Từng blob chỉ xuất hiện ở lớp đồng thuận (consensus layer) trong khoảng thời gian chóng vánh, khoảng 18 ngày (tương đương 4,096 epoch), nó sẽ tự động xóa ngay sau đó. Hoạt động này hạn chế tồn đọng thông tin dư thừa làm chật không gian lưu trữ ở blockchain.
- Không cần thông qua EVM: Không giống với calldata, thông tin blob sẽ không khả dụng với EVM để hiểu và ứng dụng trực tiếp. Mục tiêu của blob chỉ đáp ứng nhu cầu rà soát data availability, giúp chắc chắn thông tin có tồn tại và cung cấp cho những rollup khi có nhu cầu.
- Giảm chi phí lưu trữ: Blob không tồn tại vĩnh viễn và cũng không gia nhập vận hành quy trình chứng thực ở EVM nên hoạt động lưu trữ blob khá thấp so với calldata. Việc trên giúp hệ thống giảm thiểu chi phí một cách đáng kể cho những giải pháp Layer 2 khi chuyển dữ liệu đến Ethereum.
Nói cách khác, từng blob giống với băng tạm thông tin không gian lưu trữ lớn, đáp ứng nhu cầu của những giao thức rollup chuyển thông tin đến Ethereum với giá cả phù hợp mà không tăng áp lực cho nền tảng trong dài hạn.
Mô hình thị trường phí riêng biệt:
EIP-4844 thiết lập song song mô hình phí dành riêng cho những giao dịch blob, vận hành cùng lúc như độc lập với mô hình phí gas truyền thống vẫn đang được EIP-1559 điều chỉnh. Đây là cơ chế đem đến nhiều giá trị thực tế:
- Phí blob linh động: Khoản phí để lưu blob vào hệ thống được hiệu chỉnh dựa vào cán cân cung cầu hiện tại ở thị trường blob, không chịu tác động bởi áp lực từ những giao dịch truyền thống.
- Không cạnh tranh tài nguyên: Khi phân rõ hai dạng phí, những giao dịch thông thường và loại giao dịch blob sẽ không mâu thuẫn tài nguyên của nhau. Việc này đảm bảo tính bình ổn cho sự vận hành của toàn hệ thống kể cả khi nhu cầu ghi thông tin tăng mạnh
- Giảm chi phí ở rollup: Nhờ chi phí blob rẻ hơn, những giao thức rollup có thể lưu trữ thông tin ở Ethereum tiết kiệm hơn, qua đó làm giảm tổng chi phí ở người dùng cuối cùng.
Bản cải tiến tiếp theo ở Pectra
Ở phiên bản cải tiến Pectra được ra mắt vào tháng 5 năm 2025, đề xuất EIP-4844 không ngừng mở rộng ra những hiệu chỉnh để đến gần hơn với mục tiêu sharding hoàn toàn:
- Mở rộng dung lượng blob: Mục tiêu cho từng blob sẽ gia tăng từ 3 blob lên 6 blob cùng mức giới hạn là 9 blob. Việc này có nghĩa là băng thông ghi tạm dữ liệu sẽ lớn gấp đôi so với lúc đầu.
- Đặt lịch blob bình ổn: Pectra sẽ đặt lịch blob ổn định để làm nền tảng cải tiến mở rộng kế tiếp, hỗ trợ hệ thống được nhận được số lượng blob lớn hơn ở tương lai nhưng vẫn giữ được tính bảo mật và bình ổn.
- Hiệu chỉnh phí calldata: nhằm thúc đẩy đẩy những nền tảng chuyển dần sang sử dụng blob chỗ cho mô hình calldata truyền thống, chi phí lưu trữ calldata cũng được tẩy lên cao. Đó là phương thức Ethereum chuyển hướng cho người dùng chọn cơ chế tối ưu chi phí nhất.
Xem thêm:
Cách EIP-3074 giúp người mới tiếp cận DeFi dễ dàng hơn
EIP-7781 có thể thay đổi cách các NFT được render trên marketplace?
Ưu nhược điểm của EIP-1559 đối với nhà phát triển và người dùng
Lợi ích mà EIP-4844 đem đến cho thị trường mã hoá
Đề xuất EIP-4844 đã mang đến cho Ethereum cơ cấu chi phí đổi mới. Công nghệ blob đã mở ra định hướng lưu trữ mới cho blockchain. Hiểu rõ được những lợi ích của EIP4844 là gì sẽ giúp cho trader có thể khai thác được tối đa tiềm năng của cơ chế này.
Tiết kiệm đáng kể chi phí giao dịch ở Layer 2
Một trong các ưu thế nổi bật nhất ở EIP-4844 chinh là năng lực giảm giá thành ghi thông tin cho những rollup nếu chúng chuyển thông tin đến Ethereum. Nếu mức phí này giảm, những nền tảng Layer 2 có khả năng hạ thấp mức phí gas cho trader cuối cùng:
- Ở giao thức Optimistic Rollup, chi phí giao dịch so với trước đó sẽ thấp hơn khoảng từ 3 đến 8 lần
- Ở giao thức ZK-Rollup, khoảng hạ xuống với con số rất ấn tượng, khoảng từ 40-100 lần.
- Theo số liệu được OP Labs dự đoán, chỉ tính hoạt động thực thi EIP-4844 đã làm cho phí giao dịch ở Layer 2 giảm xuống ít nhất gấp 20 lần cho những giao dịch rollup.
Có thể nói, EIP-4844 giữ vai trò giống bộ trợ lực hỗ trợ giao thức Layer 2 vận hành với hiệu suất cao hơn, đem đến trải nghiệm giao dịch chất lượng với chi phí rẻ. Song song đó, nó vẫn duy trì được tính bảo mật và rõ ràng của blockchain Ethereum.
Phát triển khả năng xử lý của blockchain Ethereum
Ngoài việc nhận được lợi ích từ chi phí, đề xuất EIP-4844 còn hỗ trợ phát triển quy mô vận hành cho toàn bộ hệ thống bằng việc đem đến nơi lưu trữ thông tin chuyên biệt dành cho những rollup:
- Thông tin của những rollup hiện tại có khu vực lưu trữ độc lập (blob), không phải tranh giành không gian với thông tin giao dịch ở Layer 1.
- Đa phần khối lượng giao dịch đều chuyển đổi sang Layer 2, hỗ trợ giảm tải xử lý giao dịch ở chuỗi gốc.
- Đó chính là bước xây dựng nền móng hướng đến Danksharding hoàn toàn, đặt mục tiêu đạt khả năng xử lý 100,000 giao dịch cho mỗi giây (TPS) ở tương lai.
Về cơ bản, Ethereum đang thực hiện tái cấu trúc dựa vào cơ chế hệ sinh thái tầng, cụ thể Layer 1 giữ vai trò là hệ thống bảo toàn cho thông tin, còn khả năng giải quyết giao dịch trên thực tế sẽ được chuyển đến những Layer 2 với hiệu quả cao hơn.
Duy trì tính phi tập trung vững chắc
Bên cạnh những lợi ích về tính kỹ thuật cũng như chi phí, EIP-4844 còn mang ý nghĩa vô cùng lớn đối với hoạt động giữ vững tính phi tập trung vững chãi cho nền tảng:
- Do thông tin blob chỉ là tạm thời nên đòi hỏi lưu trữ dài hạn với những node cũng giảm xuống.
- Những node nhỏ lẻ vẫn có thể duy trì hoạt động mà không phải đầu tư nhiều vào phần cứng.
- Qua đó, rủi ro tập trung hóa vì khoản phí hoạt động cao bị giới hạn, giữ vững bản chất then chốt của blockchain là phân quyền và công khai cho đa dạng đối tượng gia nhập.
Nói cách khác, EIP-4844 không chỉ đơn thuần giúp Ethereum mạnh hơn về mặt kỹ thuật, mà còn duy trì được yếu tố cộng đồng rộng lớn.
Tiềm năng dài hạn và khả năng phát triển của EIP-4844
Đề xuất EIP4844 là nền tảng then chốt hỗ trợ Ethereum phát triển quy mô và tiết kiệm mức phí giao dịch. Kèm theo sự tích hợp công nghệ blob cho Layer 2, đề xuất trên được kỳ vọng sẽ có tiềm năng phát triển đường dài.
Tiến gần mô hình Danksharding hoàn chỉnh
Hiện nay, đề xuất EIP-4844 chỉ là bước đầy ở lộ trình dài đến gần mô hình Ethereum có năng lực mở rộng hoàn hảo nhờ cơ cấu Danksharding. Ở những giai đoạn tiếp theo, blockchain Ethereum dự đoán sẽ có các nâng cấp vượt bật hơn:
- Thúc đẩy số lượng blob ở từng block đạt 64 blob: Nếu số lượng blob gia tăng, năng lực lưu trữ thông tin tạm thời dành cho những giao thức Layer 2 cũng sẽ mở rộng phù hợp, đem đến giới hạn giải quyết giao dịch rộng hơn gấp nhiều lần.
- Thực thi công nghệ kiểm tra tính khả dụng thông tin tự động: Giao thức trên cho phép những node rà soát một phần nhỏ của thông tin blob nhằm chứng thực tất cả thông tin đều có thật mà không phải ghi lại tất cả blob. Việc trên hỗ trợ giảm áp lực lưu trữ cho những node nhỏ lẻ.
- Hoàn chỉnh cấu trúc phân chia người đề xuất cũng như người tạo lập block: Việc phân chia hai vai trò trên giúp hạn chế ảnh hưởng tiêu cực từ MEV (Maximal Extractable Value), khiến cho hoạt động tạo lập block rõ ràng và cụ thể hơn giữ những bên có liên quan.
Khi đã có thể khái quát thị trường mã hóa tương tự thị trường tài chính, Danksharding sẽ giữ vai trò tăng khả năng thanh khoản cho Ethereum. Nó hỗ trợ thúc đẩy năng lực tiếp thu giao dịch mà không cần gây sự bất ổn cho hệ thống.
Các giai đoạn kế tiếp ở chiến lược cải thiện tổng thể của Ethereum
Đề xuất EIP-4844 hiện vẫn ở giai đoạn The Surge thuộc chiến lược cải tiến dài hạn được Ethereum đề ra. Ngay sau hoàn tất Surge, hệ thống sẽ tiếp tục bước qua những giai đoạn nâng cấp khác, từng giai đoạn sẽ xử lý một phần vấn đề kỹ thuật Ethereum đang gặp phải.
- The Scourge: Giải quyết vấn đề MEV, hướng đến nền tảng ngăn chặn kiểm duyệt hiệu quả hơn, giữ sự công bằng cho toàn bộ thành viên khi dàn xếp giao dịch cho khối.
- The Verge: Ứng dụng cơ chế Merkle Trees nhằm đơn giản hóa hệ thống lưu trữ, hỗ trợ làm giảm khối lượng thông tin phải lưu trữ vĩnh viễn ở từng node.
- The Purge: Rút gọn thông tin giao dịch không quan trọng, giao thức không phức tạp, cắt bỏ sự phức tạp trong giao thức, hạn chế gánh nặng lưu trữ cũng như bảo trì mạng lưới.
- The Splurge: Các điều chỉnh, cải tiến nhỏ để hoàn thiện bức tranh tổng thể của nền tảng Ethereum, vững vàng trước lộ trình phát triển lâu dài.
Khi đặt cạnh thị trường tài chính kiểu truyền thống, quy trình cải tiến này có phần tương tư như những giai đoạn cải thiện cơ sở hạ tầng từ những sàn giao dịch, từng bước đi đều giữ cho hệ thống sẽ được duy trình năng lực hoạt động tốt nhất khi nguồn vốn và khối lượng giao dịch đang tăng cao mỗi ngày.
Kết luận
EIP-4844 (Proto-Danksharding) là cột mốc quan trọng giúp Ethereum giảm chi phí giao dịch Layer 2 và mở đường cho Danksharding hoàn chỉnh. Bản nâng cấp này không chỉ cải thiện khả năng mở rộng mà còn duy trì tính bảo mật và phi tập trung. Khi các nâng cấp tiếp theo như Pectra được triển khai, Ethereum đang tiến gần hơn tới vai trò là nền tảng hạ tầng tài chính toàn cầu. Hãy theo dõi các bước phát triển tiếp theo của Ethereum để không bỏ lỡ cơ hội đầu tư và ứng dụng công nghệ blockchain hiệu quả nhé.
Tôi là Phùng Cảnh Lang, với hơn 5 năm kinh nghiệm trong thị trường Crypto, tôi hy vọng những bài viết của mình thật sự hữu ích với bạn. Là một người từng trải, tôi rất mong khi ai đó gia nhập vào thị trường Crypto hãy nên trang bị đầy đủ kiến thức, vì đây là đầu tư không phải một canh bạc may rủi.